• ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΗΣ ΚΕΔΑ

• Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

• Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΑΣ

• ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ

• ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗΣ

• ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΕΘΝΙΣΜΟ ΣΗΜΕΡΑ

• Η ΓΕΝΙΚΟΤΕΡΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

• ΓΙΑ ΤΑ ΚΟΜΜΑΤΑ, ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΟΛΥΚΕΡΜΑΤΙΣΜΟ

• Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ "ΧΩΡΟΥ..."

• ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

• ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΑ, ΤΟΥΣ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΟΥΣ

• ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΡΑΣΗΣ ΣΤΟ ΜΑΖΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ

• ΣΤΟΧΟΙ ΠΑΛΗΣ

• ΕΠΙΛΟΓΟΣ

7. Η τραγωδία στο σημερινό κόσμο: Τεράστιες μάζες κεφαλαίων, υπερσυσσωρευμένα πλούτη από τον ιδρώτα και το αίμα των ανθρώπων, είναι μπλοκαρισμένα. Τρισεκατομμύρια δολάρια κινούνται στο χώρο του χρηματιστηριακού τζόγου και αποσπώνται από την πραγματική οικονομία και τα όποια αναπτυξιακά προγράμματα. Περιοχές του πλανήτη, που καλύπτουν τα δυο τρίτα και κατοικούνται από δισεκατομμύρια εξαθλιωμένους ανθρώπους, δεν εντάσσονται σε προγράμματα οικονομικής ανάπτυξης, σύμφωνα και με τις εκκλήσεις διάφορων διεθνών οργανισμών, γιατί, στη σημερινή συγκυρία, δεν προσφέρουν τα κίνητρα που θα ήθελαν οι καπιταλιστές. Τα κινήματα σ' αυτές τις περιοχές, που θα μπορούσαν να πιέσουν για επιστροφή, έστω μικρού μέρους του κλεμμένου πλούτου, δεν σήμερα τέτοιες προϋποθέσεις, είναι αδύναμα και γενικά υπό διωγμό. Από την άλλη μεριά στις αναπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες, οι εργαζόμενοι έχοντας τα δικά τους προβλήματα, δεν μπορούν να αντιληφτούν ότι όλη αυτή η κατάσταση είναι ένα ηφαίστειο που αργά ή γρήγορα θα εκραγεί και δεν θα αφήσει έξω κανέναν.
Υπολογίζεται ότι πάνω από 1,5 δισεκατομμύρια άνθρωποι ζουν με λιγότερο από ένα δολάριο τη μέρα. Πάνω από 1 δισεκατομμύριο είναι άνεργοι ή υποαπασχολούμενοι. Περισσότεροι από ένα δισεκατομμύριο δεν έχουν πρόσβαση σε καθαρό πόσιμο νερό. Περίπου 850 εκατομμύρια πεινούν και σχεδόν το ένα τρίτο των ανθρώπων στις λιγότερο αναπτυγμένες χώρες δεν αναμένεται να ζήσουν πάνω από 40 χρόνια. Σχεδόν ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι είναι αναλφάβητοι. Δηλαδή το ένα τέταρτο των ανθρώπων στη γη ζει σε συνθήκες απόλυτης φτώχειας. Οι περιοχές που πλήττονται περισσότερο από τη φτώχεια είναι η Ασία, η Αφρική, η Λ. Αμερική. Στην Ανατολική Ευρώπη και στις χώρες της Κοινοπολιτείας (πρώην Σοβιετική Ένωση), μετά τις ανατροπές που έγιναν, η φτώχεια πλήττει πάνω από 120 εκατομμύρια ανθρώπους. Είναι δηλαδή στα όρια της εξαθλίωσης, με υπολογισμό μάλιστα αυτού του ορίου φτώχειας μόνο στα 4 δολάρια ημερησίως για τις περιοχές αυτές. Στον αναπτυσσόμενο κόσμο μισό εκατομμύριο γυναίκες πεθαίνουν κάθε χρόνο κατά τη γέννα, ρυθμοί οι οποίοι είναι δέκα με εκατό φορές υψηλότεροι από ότι στις αναπτυγμένες βιομηχανικά χώρες. Η κατά κεφαλή κατανάλωση ενέργειας στο λεγόμενο Νότο, είναι μόνο το ένα όγδοο αυτής του Βορρά. Σύμφωνα με επίσημες εκθέσεις διεθνών οργανισμών, (ΟΗΕ, κλπ), για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος, δηλαδή για την εξάλειψη της απόλυτης φτώχειας, απλά χρειάζεται μόνο το 1% του παγκόσμιου εισοδήματος. Η σύγκριση των αριθμών αυτών με το κατά κεφαλή ετήσιο εισόδημα για πάνω από 1 δισεκατομμύριο ανθρώπους που είναι 360 δολάρια, δείχνει το μέγεθος της τραγωδίας που έχει επιβάλει ο καπιταλισμός στο σύγχρονο κόσμο.

8. Επενδύσεις και ο βρόγχος των χρεών: Η Αριστερά, τα νέα κινήματα, ακόμα και αστοί οικονομολόγοι, επιμένουν να προτείνουν πολιτικές επενδύσεων στις λεγόμενες "τρίτες" χώρες και να τερματιστεί το καθεστώς των ληστρικών δανείων προς τις φτωχές χώρες που αποτελεί βραχνά για δισεκατομμύρια ανθρώπους. Αν η Αριστερά, πρωτίστως αυτή, στις αναπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες, δεν περιλάβει στους άμεσους στόχους πάλης αιτήματα όπως η ανάγκη επενδύσεων στις "τρίτες" χώρες, διαγραφή των χρεών, οικονομική ανάπτυξη σ' αυτές με προστασία του περιβάλλοντος, ανθρώπινες εργασιακές σχέσεις, ανάπτυξη της παιδείας, μέτρα για την προστασία της υγείας δισεκατομμυρίων ανθρώπων, κλπ, συμμετέχει, αντικειμενικά, σ' ένα παιχνίδι διακρίσεων, ενός κολοσσιαίου "απαρτχάιντ", όχι χωρίς συνέπειες για τις κοινωνικές δυνάμεις που επιθυμεί να εκφράσει στις αναπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες. Συμμετέχει, αντικειμενικά, στο μοίρασμα της λείας, στην εκμετάλλευση των "αθλίων" κάτι που όχι μόνο βρίσκεται έξω από τις ηθικές, πολιτικές, ιδεολογικές της αξίες αλλά αθέλητα έρχεται σε αντίθεση με τα νέα κινήματα που αναπτύσσονται σήμερα στον κόσμο, τα οποία στην πραγματικότητα είναι, σε μεγάλο βαθμό εν δυνάμει, η έκφραση της φωνής αυτού του "τρίτου" κόσμου. Είναι αντιφατικό και στην πράξη έντονα υποκριτικό, να μιλάμε, αφηρημένα, για διεθνή πολιτική κοινή δράση, χωρίς να πατάμε στο έδαφος των κοινών οικονομικών, κοινωνικών αιτημάτων, χωρίς να αξιώνουμε επίμονα, σταθερά, αγωνιστικά, να επιστραφεί στους δικαιούχους ο κλεμμένος πλούτος, να επενδυθούν παραγωγικά τα τρισεκατομμύρια δολάρια, που σήμερα παίζονται σε όλα τα χρηματιστήρια. Η Αριστερά, σωστά, διαδηλώνει και φωνάζει ότι θέλει και παλεύει για έναν άλλο κόσμο. Δεν πρέπει, όμως, να δημιουργεί την εντύπωση ότι αγνοεί τι γίνεται στην άλλη πλευρά αυτού τοίνίνίνίνίνίνίνίν9. Εκρηκτικά μίγματα και "νέα τάξη": Για όποιον βλέπει την πραγματικότητα, πολύ περισσότερο για όποιον θέλει να αλλάξει αυτή την πραγματικότητα, αυτή τη ζοφερή κατάσταση, είναι γεγονός ότι διαμορφώνονται νέοι όροι, νέα εκρηκτικά μίγματα, κοινωνικών επαναστάσεων. Να προβλέψει κανείς το σημείο ή τα σημεία της έκρηξης ούτε εύκολο είναι ούτε και απαραίτητο εδώ. Αλλά να υποστηρίξει κάποιος, όπως κάνουν σήμερα οι νεοφιλελεύθεροι όλων των αποχρώσεων, ότι αυτή η πραγματικότητα θα συνεχιστεί γιατί είναι "θέλημα Θεού", αυτό είναι τεράστια ιστορική ανακρίβεια. Τα μέτρα που παίρνονται, για την ενίσχυση των μηχανισμών καθυπόταξης των λαών, στα πλαίσια της διαβόητης "νέας τάξης", όπως αυτή την ορίζουν οι πιο επιθετικοί κύκλοι του κεφαλαίου, μπορεί, πρόσκαιρα, να έχουν κάποια αποτελέσματα. Όμως, όσο τα αίτια της σημερινής φοβερής πραγματικότητας για δισεκατομμύρια ανθρώπους παραμένουν και μάλιστα σε περιπτώσεις γίνονται ακόμα πιο αποκρουστικά, ακόμα πιο οδυνηρά, δεν υπάρχει δύναμη ικανή να σταματήσει, εσαεί, τους ανθρώπους, τους εργαζόμενους, τους πεινασμένους, να αντιδράσουν, να αγωνιστούν με όρους μαζικού κινήματος. Δεν υπάρχει δύναμη ικανή να τους κάνει, με την ιστορική σημασία, "άνανδρους"!
΄Όλοι, όσοι διαθέτουν κοινό νου, μπορούν να κατανοήσουν τι κρύβεται πίσω από το τεράστιο πρόβλημα των μεταναστευτικών ρευμάτων της εποχής μας. Μεγάλες μάζες απόλυτα φτωχών, προφανέστατα όχι από κοσμοπολίτικη παραξενιά, κινούνται προς κατευθύνσεις και γεωγραφικές περιοχές όπου ελπίζουν ότι θα βρουν δουλειά και τροφή. Παρ΄ όλα τα τείχη που υψώνονται (ΣΕΝΓΚΕΝ, ΕΥΡΩΠΟΛ, ΕΥΡΩΣΤΡΑΤΟΣ) στα σύνορα των αναπτυγμένων χωρών γα να προφυλαχτούν από την "εισβολή" των απόλυτα φτωχών, τίποτα δεν θα μπορέσει να σταματήσει τους απελπισμένους. Το καβούκι δεν θα προστατεύσει τη χελώνα όσο αυτή κοιτάζει μόνο τον εαυτό της, προσπαθεί να προστατεύσει αυτά που για πολλούς αιώνες έκλεβε από κείνους που τώρα χτυπάνε το καβούκι της! Το ζήτημα, επομένως, δεν είναι τα αγκαθωτά σύνορα και οι "Ράμπο" αστυνομικοί, αλλά τα κλεμμένα ή, έστω για σήμερα, μέρος από αυτά, να επενδυθούν στις περιοχές που το καζάνι βράζει, στις περιοχές από όπου ξεκινούν τα νέα, τεράστια, μεταναστευτικά ρεύματα. Όσο δεν γίνεται αυτό ή όσο κάποιοι νομίζουν ότι με τη δύναμη, με τη βία, με τα συρματοπλέγματα θα προστατευτούν, απλά δεν κατάλαβαν ή δεν θέλουν να καταλάβουν το μέγεθος του προβλήματος.
Ειδικότερα για τους ξένους εργάτες που είναι στη χώρα μας δεν μπορεί να ισχύει καθεστώς ιδιόμορφης ομηρίας. Είναι ηθικά απαράδεκτο, πολιτικά επικίνδυνο το στημένο παιχνίδι που παίζεται: Τους εκμεταλλευόμαστε και τους χτυπάμε. Από τη στιγμή που η πολιτεία αποφάσισε (όπως αποφάσισε…), να νομιμοποιήσει, τυπικά, αυτούς τους εργαζόμενους, οφείλει να τους εξασφαλίσει ό,τι αυτή η νομιμοποίηση συνεπάγεται. Πρέπει να εμποδίσουμε να ξαναδημιουργηθεί ένα νέο Εβραϊκό ζήτημα!

10. Για την τρομοκρατία γενικά: Το φαινόμενο της τρομοκρατίας δεν είναι τωρινό. Τα τελευταία χρόνια, όμως, αναπτύσσεται μια έντονη και εμφανώς επιλεκτική συζήτηση γύρω από αυτό. Συχνά, από τις κυρίαρχες δυνάμεις, τίθεται με έναν τρόπο σκόπιμα αφηρημένο και απόλυτα εκβιαστικό το δίλημμα ή τη δέχεσαι ή την απορρίπτεις χωρίς δεύτερη κουβέντα. Ύστερα μάλιστα από τη δολοφονία αθώων, ανύποπτων, πολιτών στις ΗΠΑ στις 11 Σεπτέμβρη 2001 και η σφαγή που επακολούθησε στο Αφγανιστάν από τις ΗΠΑ και τις άλλες συνασπισμένες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις, το ζήτημα αποκτά μια κρίσιμη σημασία και κανένας δεν μπορεί να το προσπερνάει σιωπώντας ή ψελλίζοντας ή τοποθετούμενος κάθε φορά ανάλογα με τις ψυχικές του διαθέσεις, τους φόβους του, την πλύση εγκεφάλου που του γίνεται.
Αν και για τους μαρξιστές το ζήτημα της τρομοκρατίας, σε όλες τις μορφές της, είναι ή θα έπρεπε να είναι λυμένο, ωστόσο ακούμε τελευταία παράδοξες απόψεις και θέσεις από αυτοπροσδιοριζόμενους ως μαρξιστές, αριστερούς, πράγμα που κάνει αναγκαία μια συζήτηση αποφορτισμένη από άναρθρες κραυγές και αναλύσεις που υποκλίνονται στα διάφορα ρεύματα των καιρών.

11. Για την κρατική τρομοκρατία: Μιλώντας για την κρατική τρομοκρατία εννοούμε όλο το πλέγμα που την προσδιορίζει ως το σιδερένιο χέρι του συστήματος καπιταλιστικής εκμετάλλευσης, του ιμπεριαλισμού: Δυνάμεις καταστολής. Στρατιωτικές δυνάμεις και επεμβάσεις τους. Μυστικές υπηρεσίες. Μέσα προπαγάνδας και αποπροσανατολισμού. Μηχανισμοί διάβρωσης συνειδήσεων. Μηχανισμοί ποδηγέτησης ή κατάπνιξης μαζικών κινημάτων, επαναστάσεων, κοινωνικών εξεγέρσεων, κλπ.
Η κρατική τρομοκρατία είναι συστατικό μέρος για την άσκηση, την επιβολή της πολιτικής των κυριάρχων δυνάμεων της εξουσίας του κεφαλαίου. Μετά τις εξελίξεις του τέλους της δεκαετίας του 1980 και με την εντεινόμενη "παγκοσμιοποίηση", αυτή η μορφή τρομοκρατίας αποκτά, πιο καθαρά σήμερα, χαρακτηριστικά παγκοσμιοποιημένης τρομοκρατίας, παγκόσμιου χωροφύλακα, με εργαλείο το ΝΑΤΟ και ανάλογους μηχανισμούς. Ο τρόπος με τον οποίο εκδηλώνεται και χρησιμοποιείται, η αποτελεσματικότητά του, είναι συνάρτηση της κατάστασης στην οποία βρίσκονται, σε κάθε ιστορική στιγμή, τα μαζικά, λαϊκά, δημοκρατικά κινήματα των ξεχωριστών χωρών και ο διεθνής συντονισμός τους.
Η κρατική τρομοκρατία είναι απεχθής, απάνθρωπη, βάρβαρη, ανελέητη. Και προσδιορίζεται σαν τέτοια επειδή αυτοί που την ασκούν κυρίως ως μαζικό όπλο φόβου, τρόμου και εξόντωσης, έχουν απόλυτη γνώση ότι τα θύματά της είναι ανήμπορα, απελπισμένα, πεινασμένα. (Περίπτωση Αφγανιστάν σήμερα). Τα θύματά της αντιδρούν σε επιλογές των κυρίαρχων δυνάμεων. (Περιπτώσεις Χιλής και πολλές άλλες παλιότερα, περίπτωση Γιουγκοσλαβίας πρόσφατα). Οι δυνάμεις που την ασκούν, ως τυπικά "νομιμοποιημένες", δεν θέλουν και γενικά δεν μπορούν -στα πλαίσια του καπιταλιστικού συστήματος- να αντιμετωπίσουν τις αιτίες που γεννούν την απόγνωση σε δισεκατομμύρια ανθρώπους πάνω στον πλανήτη και επιλέγουν να χτυπήσουν τα αποτελέσματά τους -αποτελέσματα που οι ίδιοι προκαλούν- με το "εργαλείο" αυτό.
Η καταδίκη της κρατικής τρομοκρατίας δεν είναι απλά ένα ηθικό θέμα. Είναι μεγάλο πολιτικό, ιδεολογικό ζήτημα γιατί οι όποιες κατακτήσεις των ανθρώπων δημιουργήθηκαν μέσα από την καθημερινή πάλη ενάντιά της και σ' αυτά που υπηρετούσε. Η καταδίκη αυτή δεν συνιστά κατανόηση για τα εγκλήματα π.χ των Ταλεμπάν, των Λάντεν στο Αφγανιστάν, ούτε τα ανάλογα των εθνικιστών στη Γιουγκοσλαβία και γενικότερα στη Βαλκανική. Εξάλλου όλοι αυτοί, συνειδητά ή όχι, είναι κρίκος ή χρησιμοποιούνται ως τέτοιος από την "παγκοσμιοποιημένη" τρομοκρατία, από τον ιμπεριαλισμό. Τα ίδια τα γεγονότα είναι ο αδιάψευστος μάρτυρας.
Η τυπική "νομιμοποίηση" της κρατικής τρομοκρατίας, που κι' αυτή αγνοείται προκλητικά όπως στην περίπτωση του Κοσσυφοπεδίου, του Αφγανιστάν, κλπ, δεν ακυρώνει κανένα από τα απάνθρωπα χαρακτηριστικά της ούτε προφανώς τη διαπίστωση ότι τα πάντα στην κοινωνική εξέλιξη δεν καθορίζονται από τη "νομιμότητα" αλλά από τη δύναμη και τις σκοπιμότητες που κάθε φορά υπηρετεί και ανάλογα με τις αντιδράσεις που υπάρχουν. Αμέτρητα είναι τα παραδείγματα τα οποία γελοιοποιούν όλους εκείνους που οχυρώνονται πίσω από τη "νομιμότητα" ή τη "νομιμοποιημένη" κρατική τρομοκρατία. (Κύπρος, Παλαιστίνη, Γιουγκοσλαβία, Βιετνάμ, χούντα Ελλάδας, χούντα Χιλής, Ινδονησία, Αλγερία, σχεδόν όλη η Αφρική, σχεδόν όλη η Λατινική Αμερική, σχεδόν η μισή Ασία είναι θύματα αυτής της "νομιμότητας").
Όποιος δεν αντιδρά καθημερινά, μαζικά, φανερά απέναντι σ' αυτή την "νομιμοποιημένη" κρατική τρομοκρατία είναι τουλάχιστον αφελής να πιστεύει ότι τα δημοκρατικά ατομικά και συλλογικά δικαιώματα και ελευθερίες είναι απόλυτα και διαχρονικά κατοχυρωμένα. Όποιος δεν αντιδρά στη βίαιη, ετσιθελική, αλλαγή του διεθνούς δικαίου, όπως αυτό προσδιορίζονταν μέχρι χθες και προέκυπτε από πολύχρονες προσπάθειες αγώνων και θυσιών, όταν σιωπά βλέποντας τον ΟΗΕ να μετατρέπεται σε απλή λέσχη συζητήσεων και το χειρότερο άλλοθι στα χέρια του ιμπεριαλισμού, δικαιολογημένα δημιουργεί υποψίες για την ειλικρίνεια των "δημοκρατικών" του λόγων περί "νομιμοποιημένης" αντίδρασης του "ελεύθερου κόσμου". Απλά στην καλύτερη περίπτωση είναι ένας "βολεμένος", φοβισμένος μικροαστός και στη χειρότερη συνειδητά συμφωνεί με τους "νόμιμους" δολοφόνους.

12. Για την καλυμμένη ημικρατική τρομοκρατία, την προβοκάτσια: Η λεγόμενη ιδεολογικοποιημένη (με πολιτικό ή θρησκευτικό ένδυμα) ατομική ή μαζική ημικρατική, "παρακρατική" τρομοκρατία, εκδηλώνεται με διάφορες μορφές, τρόπους και μέσα, ανάλογα με τον περίγυρο μέσα στον οποίο κινείται. Όλες οι περιπτώσεις αυτής της μορφής τρομοκρατίας αναμφίβολα δεν είναι ίδιες. Η πείρα βεβαιώνει, όμως, ότι συχνά ηγετικοί της κύκλοι διαπλέκονται με την κρατική τρομοκρατία, υπηρετούν σκοπιμότητες που απορρέουν από το γενικότερο σχεδιασμό της κρατικής τρομοκρατίας ή γίνονται το μέσο για διευθέτηση εσωτερικών ανταγωνισμών στις γραμμές του κεφαλαίου, με διάφορες προβοκάτσιες, συχνά ασύλληπτης βαρβαρότητας. Αυτόνομους πυρήνες αυτής της τρομοκρατίας δημιουργούν και διάφορες μυστικές υπηρεσίες για λόγους που σχετίζονται με ξεκαθάρισμα εσωτερικών λογαριασμών, με πολιτικά και οικονομικά εγκλήματα, κλπ. Συνήθως, τέτοιοι πυρήνες συγκροτούνται από ολιγάριθμα μέλη, έχουν μεγάλη στεγανότητα και γι' αυτό εξάλλου σπάνια αποκαλύπτονται οι "πρωταγωνιστές" τους.
Φονταμενταλισμός. Επειδή τα τελευταία χρόνια γίνεται αρκετή συζήτηση για τη θρησκευτική τρομοκρατία, το θρησκευτικό φανατισμό, το φονταμενταλισμό, θα πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι δεν πρόκειται για αυτοτελές φαινόμενο, για "καθ' αυτό" κίνημα. Όλη η ιστορία διδάσκει (Μεγαλέξανδρος, Καίσαρας, Μωάμεθ, Ιβάν ο Τρομερός, Ναπολέοντας…) ότι πάντα οι λόγχες, τα συμφέροντα προηγούνταν. Βάση βέβαια και αυτού του φαινομένου είναι η οικονομική κατάσταση, η απόγνωση, η φτώχεια, η άγνοια. Επιτήδειοι τα εκμεταλλεύονται για την επιτυχία συγκεκριμένων στόχων οι οποίοι -στόχοι- σε τελική ανάλυση είναι άσχετοι και στις περισσότερες περιπτώσεις ευθέως αντικρουόμενοι με τις θρησκείες τις οποίες υποτίθεται υπηρετούν. Το φαινόμενο αυτό, του θρησκευτικού φανατισμού, που καμιά φορά εκδηλώνεται και με τη μορφή τρομοκρατίας, αυτοδικίας, το βρίσκουμε παντού. Αλλού με έντονα χαρακτηριστικά (φτωχές χώρες του λεγόμενου "τρίτου κόσμου"), αλλού πιο ήπια. Αν ο θρησκευτικός φανατισμός λειτουργήσει, από ιστορική "παραξενιά", αυτοτελώς ως ιδεολογική κάλυψη ενάντια στην αδικία, είτε θα μετατραπεί -αν νικήσει- σε θεοκρατικό καθεστώς και ως συνεχιστής της "ευλογημένης", τώρα, αδικίας είτε θα μετατραπεί στο αντίθετό του, σε κοινωνική επανάσταση με κατάργηση των αιτιών της αδικίας. Σπάνιο και στρεβλό φαινόμενο ανισορροπίας ώσπου να βρει την ιστορική του θέση.

13. Η ατομική τρομοκρατία δεν είναι ιδεολογία: Στην περίπτωση της τρομοκρατίας, που επενδύεται ιδεολογικά με το στοιχείο της αντίστασης ενάντια στο σύστημα, το θέμα είναι πιο σύνθετο και δεν αντιμετωπίζεται με αφορισμούς και καταδίκες του συρμού. Το ζήτημα δεν είναι αν έχει λογική δικαιολογία. "Δικαιολογία" μπορεί να έχει και ένας σχιζοφρενής ή φανατικός για να καταστρέψει τον άσχημο κόσμο που ζούμε. Το ζήτημα δεν απαντιέται με τον απλό όσο και απλοϊκό ισχυρισμό ότι "όσο θα υπάρχει αδικία θα υπάρχει και αυτή η τρομοκρατία", πράγμα που δείχνει ότι την προσδιορίζουν ως νομοτέλεια. Εκτός και αν μ' αυτό εννοούν ότι η τρομοκρατία είναι συνώνυμο της κοινωνικής επανάστασης, είναι ολοκληρωμένη ιδεολογία με αρχές, πρόγραμμα και στρατηγικούς στόχους. Δηλαδή σύνολο απόψεων, ιδεών, πράξεων που διαχρονικά να αποτελεί την αξιόπιστη εναλλακτική απάντηση στην κοινωνική αδικία, στην κατάργηση των αιτιών της. Αυτό όμως δεν αποδεικνύεται με τη φράση "όσο υπάρχει αδικία θα υπάρχει και τρομοκρατία".
Αυτή η μορφή τρομοκρατίας, ιστορικά και στην εξέλιξή της, είναι στρεβλή έκφραση απόγνωσης, απελπισίας. Βασική πηγή της και άλλοθι είναι η αδικία. Με τη χρήση αυτής της τρομοκρατίας, η απάντηση στην αδικία κατά κανόνα προσωποποιείται. Όταν προσωποποιείται μετατρέπεται σε κοινή εκδίκηση ή εκδικητικότητα. Η τέτοια εκδίκηση και εκδικητικότητα, όμως, σε καμιά περίπτωση δεν συνιστά ιδεολογία. Από τα ίδια τα πράγματα μετατρέπεται σε μη ιδεολογία.
Αυτή η τρομοκρατία εκμεταλλεύεται συχνά και την αδυναμία του επαναστατικού, μαζικού κινήματος, να εκφράσει τη βασική αντίθεση της σημερινής κοινωνίας, αφήνοντας έτσι, ιδεολογικά, ακάλυπτα τα πλευρά του. Δεν είναι τυχαίο που παρατηρείται έξαρσή της σε στιγμές υποχώρησης του επαναστατικού, του μαζικού κινήματος ή ερωτοτροπίας του με το δεξιό και αριστερό καιροσκοπισμό.
Χωρίς να βάζουμε στο ίδιο τσουβάλι τα πάντα και τους πάντες επειδή το "ρεύμα" είναι αρνητικό σήμερα. Χωρίς να αδιαφορούμε για τις όποιες παράπλευρες πτυχές του θέματος (ηθικές, νομικές, ψυχολογικές, προσωπικές), θα υπογραμμίζαμε έντονα ότι:
α) Η ατομική τρομοκρατία λειτούργησε και λειτουργεί αρνητικά, δεν πρόσφερε και δεν προσφέρει υπηρεσία στους εργαζόμενους, στους λαούς, σε κάθε εποχή, σε κάθε χώρα.
β) Βάσιμα υποστηρίζουμε ότι όχι μόνο δεν είναι σωστή επιλογή -έστω και αν συνοδεύεται φραστικά με τις πιο ειλικρινείς προθέσεις και επαναστατικές φράσεις- όχι μόνο είναι αδιέξοδος δρόμος, αλλά το χειρότερο απ' όλα ανακόπτει την πορεία εξέλιξης προς την κατεύθυνση που ισχυρίζονται ότι θέλουν να πάνε τα πράγματα, οι θιασώτες της.
γ) Δημιουργεί συνθήκες για αφαίρεση δημοκρατικών δικαιωμάτων και ατομικών ελευθεριών, για κυνήγι μαγισσών και διώξεις σε άτομα ή ομάδες που αντιστέκονται, ανοιχτά, με τη δική τους σαφή ιδεολογική, πολιτική ιδιαιτερότητα, απέναντι στην ασυδοσία και αυθαιρεσία των κρατικών μηχανισμών καταστολής.
δ) Προβοκάρει, αντικειμενικά, επαναστατικά, εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα.
Επειδή μέσα στο νέφος της παραπληροφόρησης και του γενικότερου κλίματος αμυντισμού που υπάρχει ελλοχεύει ο κίνδυνος της παρερμηνείας ή και του γλιστρήματος στο "λεγκαλισμό", (νομιμοφροσύνη), θα μπορούσαμε, σαν κατακλείδα, να συνοψίσουμε με τα εξής:
Δεν πρέπει να συγχέεται η τρομοκρατία με την έννοια της κοινωνικής επανάστασης, με την προσπάθεια για την ωρίμανσή της μέσα από τους καθημερινούς, μαζικούς, ενωτικούς, έντονους αγώνες των εργαζομένων, των λαών.
Δεν πρέπει να συγχέεται η τρομοκρατία με τα ένοπλα κινήματα με δηλωμένη ιδεολογία, στόχους και σκοπούς, με τα εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα τα οποία κατά κανόνα είναι η απάντηση σε φασιστικά, αντιδραστικά, αντιδημοκρατικά, υποδουλωτικά καθεστώτα, αυτονόητη άμυνα σε εισβολές και επεμβάσεις.
Δεν πρέπει να συγχέεται η τρομοκρατία με τη μαζική δουλειά και δράση για τα λαϊκά δικαιώματα και τις δημοκρατικές ελευθερίες ή την εθνική απελευθέρωση.
Ο κίνδυνος που υπάρχει δεν είναι μήπως μας χαρακτηρίσουν "τρομοκράτες" ή "αντιτρομοκράτες" φοβισμένους "λεγκαλιστές". Ο κίνδυνος που υπάρχει είναι μήπως περάσει το μήνυμα ότι με τον ψύλλο θα νικήσουμε τον ελέφαντα, ότι κοινωνική επανάσταση είναι το άθροισμα τρομοκρατικών ενεργειών που θα καταλήξουν στη δημιουργία μιας νέας κοινωνίας.

15. Μια αλλιώτικη πέμπτη φάλαγγα: Είναι υπερβολικός ή τουλάχιστον λειψός ο ισχυρισμός ότι οι μεγάλες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις σχεδιάζουν και αποφασίζουν το "μοίρασμα", μέσω των δικών τους συμβιβασμών, χωρίς την έμπρακτη στήριξη από εσωτερικές δυνάμεις των χωρών της Βαλκανικής. Ιστορικά ο χώρος αυτός, γενικά και στο εσωτερικό της κάθε χώρας ειδικά, είναι γεωγραφικό πεδίο όπου συμβιώνουν διαφορετικοί λαοί, πολλές εθνικές, θρησκευτικές μειονότητες, διαφορετικοί πολιτισμοί. Είναι ένα μωσαϊκό που αν φύγει από τη θέση του ένα κομμάτι προκαλείται αναταραχή. Όταν αυτό παρατηρηθεί σε περίοδο μάλιστα οικονομικής, κοινωνικής, πολιτικής κρίσης, τότε μεταβάλλεται σε προνομιακό έδαφος για την γνωστή πολιτική του "διαίρει και βασίλευε". Εθνικιστές, μεγαλοϊδεάτες, θρησκόληπτοι, τυχοδιώκτες κάθε είδους, πολιτικάντηδες, μαυραγορίτες, ένας ολόκληρος εσμός, γίνονται το εργαλείο στα χέρια των μεγάλων δυνάμεων, μετατρέπονται σε πέμπτη φάλαγγα, η οποία οχυρώνεται πίσω από το "εθνικό συμφέρον" και διάφορες "εθνικές, πολιτισμικές, θρησκευτικές καθαρότητες" για να παίξει το ρόλο του εκτελεστή και της προκεχωρημένης δύναμης των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων οι οποίες εμφανίζονται και ως … "σωτήρες", "ειρηνοποιοί" την κρίσιμη στιγμή.
Βασικό όπλο των ιμπεριαλιστών και των εθνικιστικών δυνάμεων που επηρεάζουν στο εσωτερικό των χωρών της Βαλκανικής, είναι οι μειονότητες και οι πληγές που διαχρονικά δημιούργησαν με τις πολιτικές τους οι κυρίαρχες δυνάμεις μέσα σ' αυτές. Το σύνθημα που για δεκαετίες ακούγεται ότι οι μειονότητες πρέπει να αποτελούν γέφυρα φιλίας και συνεργασίας μεταξύ των λαών και των χωρών της Βαλκανικής, προσέκρουε στην εφαρμοσμένη πολιτική, στις βάρβαρες επιλογές βίαιης ενσωμάτωσης ή και εξόντωσης των μειονοτήτων. Αυτό το ζήτημα των μειονοτήτων το αξιοποιούν με αρκετή αποτελεσματικότητα οι μεγάλες δυνάμεις για τις βίαιες επεμβάσεις τους στην πρώην Γιουγκοσλαβία και το χρησιμοποιούν ως φόβητρο για να κρατούν σε ομηρία όλες τις χώρες της Βαλκανικής.

16. Το χρέος της Αριστεράς: Η ΚΕΔΑ εκτιμά ότι η αναταραχή στη Βαλκανική θα συνεχιστεί με σοβαρούς κινδύνους ανεξέλεγκτης επέκτασης της φωτιάς και πέραν του χώρου αυτής της Χερσονήσου. Τα Βαλκάνια, ο Καύκασος και περιοχές της Μέσης Ανατολής, αποτελούν στρατηγικής σημασίας περιοχές για τους ενεργειακούς δρόμους. Τα μηνύματα που επιδίωκαν να στείλουν οι ΗΠΑ και οι άλλοι εταίροι τους ήθελαν να έχουν πολλούς αποδέκτες. Και ο κυριότερος είναι η σημερινή Ρωσία η οποία προσπαθεί να διατηρήσει στον έλεγχό της βασικές πηγές ενέργειας καθώς και οδούς διέλευσης των πετρελαίων της Κασπίας και των Ασιατικών Δημοκρατιών της πρώην ΕΣΣΔ. Από την άποψη αυτή η Αριστερά, πιστεύουμε, οφείλει να ιεραρχήσει τα μέτωπά της με σταθερότητα, χωρίς μικροκομματικές φοβίες, χωρίς ιδεολογικές εκπτώσεις με βάση τη σημερινή πραγματικότητα και τους φανερούς κινδύνους για διεύρυνση της φωτιάς προς όλες τις κατευθύνσεις. Συγκεκριμένα, ιεραρχούμε αυτά τα μέτωπα πάλης, στους εξής άξονες:
Πρώτος: Χωρίς καμιά ταλάντευση, πειστικά και στη βάση των συγκεκριμένων ενεργειών των λεγόμενων μεγάλων δυνάμεων, να ενημερώνει το λαό και στο βαθμό των δυνατοτήτων της και τους λαούς των άλλων χωρών της Βαλκανικής, ότι η σφαγή στη Γιουγκοσλαβία και ο διαμελισμός της, το αίμα που χύθηκε στο Κόσσοβο και στη FYROM, είναι μέρος των σχεδίων αυτών των δυνάμεων, των ιμπεριαλιστών. Μοίρασμα αγορών και ζωνών επιρροής ποτέ δεν έγινε χωρίς σφαγές και πόλεμο. Εναντίωση απέναντι σ' αυτές τις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις, σημαίνει, πρωτίστως, καθημερινή πάλη ενάντια στους κυβερνώντες και στους μηχανισμούς τους. Το ΝΑΤΟ, η ΔΕΕ και όλοι οι πολεμικοί, επεκτατικοί μηχανισμοί να καταργηθούν και τη θέση τους, για την εφαρμογή ενός σχεδίου διεθνούς ασφάλειας, να πάρει ο ΟΗΕ υπό την προϋπόθεση ότι θα είναι πράγματι Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών στη βάση της ιδρυτικής του Διακήρυξης για τα δικαιώματα του ανθρώπου και όχι το μακρύ χέρι των ΗΠΑ, των ελάχιστων ισχυρών χωρών και του ΝΑΤΟ.
Δεύτερος: Σταθερό ιδεολογικό, πολιτικό μέτωπο ενάντια σε όλους τους εθνικιστές των χωρών της Βαλκανικής. Επιλεκτικότητες με τον ανιστόρητο ισχυρισμό ότι οι "δικοί μας είναι καλοί", οι "άλλοι είναι οι κακοί" ή το χειρότερο ακόμα "οι δικοί μας είναι πατριώτες όχι εθνικιστές" και άρα συνεργαζόμαστε μαζί τους στη βάση της λογικής "ο εχθρός του εχθρού μου είναι φίλος μου", αντικειμενικά σημαίνουν ότι ρίχνουμε νερό στο μύλο των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων, συρόμαστε πίσω από τον πεμπτοφαλαγγιτισμό ο οποίος δεν διστάζει να φορέσει στο πέτο του ακόμη και σφυροδρέπανο, ευνουχιζόμαστε ιδεολογικά, τον ενθαρρύνουμε στην αποθράσυνσή του.
Τρίτος: Σαφείς και χωρίς μισόλογα θέσεις για τις μειονότητες οι οποίες αποτέλεσαν και αποτελούν θύματα διπλής και τριπλής εκμετάλλευσης όλων εκείνων που περισσότερο από τον καθένα ορκίζονται στα ιερά και τα όσια της "φυλής". Οι μειονότητες, εθνικές, θρησκευτικές, σε όποια χώρα της Βαλκανικής, πρέπει είναι πολίτες με ίσα δικαιώματα όπως όλοι οι άλλοι και δεν διώκονται για τα ιδιαίτερα γλωσσικά, εθνικά, θρησκευτικά γνωρίσματά τους, αντίθετα αυτά πρέπει να προστατεύονται. Η πάλη ενάντια στις διακρίσεις δεν πρέπει να υποταχθεί σε καμιά απολύτως σκοπιμότητα. Η σιωπή σχετικά μ' αυτές τις διακρίσεις μάς κάνει συνένοχους ενός διαχρονικού εγκλήματος και κάποια στιγμή, μοιραία, θύτες των ίδιων των παιδιών μας όταν οι μεγάλες δυνάμεις αποφασίσουν να χρησιμοποιήσουν, για τους δικούς τους σκοπούς, τις καταπιεσμένες μειονότητες. Δεν σιωπούμε για κανένα έγκλημα σε βάρος των μειονοτήτων, δεν νομιμοποιούμε κανένα έγκλημα στο όνομα της.. "υπεράσπισής" τους. Δεν ταιριάζει στην Αριστερά ούτε η άγνοια ούτε η σιωπή ούτε η ανοχή για τους Σλαβομακεδόνες και τις περιπέτειές τους, για τις διακρίσεις σε βάρος της μουσουλμανικής μειονότητας της Θράκης, ούτε προσφυγή σε επιχειρήματα του τύπου "οι άλλοι κάνουν χειρότερα" στους δικούς μας! Αν έτσι λειτουργήσουν όλες οι δυνάμεις της Αριστεράς στη Βαλκανική, τότε σε τίποτα δεν θα διαφέρουν από τους μηχανισμούς που για δικούς τους λόγους ή για ξένα συμφέροντα ασκούν πολιτικές διακρίσεων σε βάρος των μειονοτήτων.
Τέταρτος: Παρά το γεγονός ότι η μάχη, σήμερα, είναι άνιση μεταξύ Αριστεράς και των κυριάρχων δυνάμεων, δεν υπάρχει άλλος δρόμος για την εξομάλυνση της κατάστασης από την πολιτική ειρήνης και συνεργασίας μεταξύ των χωρών της Βαλκανικής. Μια τέτοια πολιτική που θα στηρίζεται στη θέση απόρριψης των επεκτατισμών και σεβασμού των συνόρων, δημιουργεί, προοπτικά, το έδαφος για απόκρουση των διαιρετικών σχεδίων του ιμπεριαλισμού. Το εγχείρημα αυτό είναι δύσκολο γιατί απαιτεί εντελώς διαφορετικές πολιτικές από αυτές που ασκούν σήμερα όλες οι κυβερνήσεις των βαλκανικών χωρών. Αλλά για την Αριστερά είναι μονόδρομος παρ' ότι αυτό μπορεί να συνιστά επιλογή "κόντρα στο ρεύμα". Αν οι σχέσεις μεταξύ των Βαλκανικών χωρών, της Ελλάδας, της Τουρκίας, της Βουλγαρίας, της Γιουγκοσλαβίας, της Αλβανίας, της Ρουμανίας και των νέων κρατών που δημιουργήθηκαν μετά τη διάλυση της παλιάς Γιουγκοσλαβίας, διαμορφώνονται με διπλωματικές αποσκευές που μέσα τους έχουν το μεγαλοϊδεατισμό, χαμένοι θα βγουν όλοι οι λαοί. Αν η θέση για διατήρηση των συνόρων αντικατασταθεί από τη θέση "να πάρουμε και εμείς, μέσα στην αναμπουμπούλα, κάποιο κομμάτι", οι συνέπειες θα είναι τραγικές για τους Βαλκάνιους, κερδοφόρες για τους ιμπεριαλιστές. Να γιατί, με όσο πιο δυνατή φωνή μπορούσαμε, είπαμε και λέμε όχι στους εθνικιστές και στους θρησκόληπτους που πάνε μαζί. Να γιατί διαφωνήσαμε με δυνάμεις και της Αριστεράς οι οποίες, για διάφορες σκοπιμότητες, ερωτοτροπούν με τον εθνικισμό και τη θρησκοληψία.
Πέμπτος: Μια τέτοια λογική, μια τέτοια πολιτική, οφείλουμε, με επιχειρήματα, να την μεταδώσουμε σε όλη την Ευρωπαϊκή Αριστερά που σήμερα μπορεί να μη νοιώθει την άμεση πίεση των εξελίξεων στη Βαλκανική, ωστόσο στοιχεία για ανάλογες αναταραχές υπάρχουν σ' όλη τη γηραιά Ήπειρο και σε περιπτώσεις πιο οξυμένα. Αυτή η απόσταση και οι λαθεμένες εκτιμήσεις ήταν που οδήγησαν δυνάμεις της Αριστεράς στην Ευρωπαϊκή Ένωση να παγιδευτούν στη μονομέρεια, να καταγγέλλουν το "σφαγέα" Μιλόσεβιτς και να σιωπούν ή, το χειρότερο, να υπερασπίζονται τους σφαγείς του ΝΑΤΟ.

17. Για το Κυπριακό: Κοντεύουν να κλείσουν τρεις δεκαετίες από το προδοτικό χουντικό, αμερικανόπνευστο πραξικόπημα, την εισβολή τουρκικών στρατευμάτων και την κατοχή του 40% του εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας. Το πρόβλημα της Κύπρου αναδεικνύει, ίσως, το πιο χαρακτηριστικό υπόδειγμα εφαρμογής του "δικαίου" των σκοπιμοτήτων. Αποφάσεις του ΟΗΕ τις οποίες ψήφισαν και εκείνοι που είχαν τη δύναμη να πείσουν για την εφαρμογή τους, μένουν προκλητικά στα χαρτιά. Στο έδαφος αυτής της κατάφορης αδικίας, υπομονετικά και σταθερά οι πιο συνετές δυνάμεις της Κυπριακής Δημοκρατίας, οι οποίες εκφράζουν τη μεγάλη πλειοψηφία και τις διαθέσεις του λαού για ειρηνική και βιώσιμη μακροπρόθεσμα λύση με τη συμβίωση των δυο κοινοτήτων, προσπαθούν να δώσουν τέλος σε μια τραγωδία για την οποία ο μόνος που δεν έχει καμιά ευθύνη είναι ο κυπριακός λαός, ελληνοκύπριοι και τουρκοκύπριοι.
Στο έδαφος όμως αυτής της ίδιας, ολοφάνερης και αδιαμφισβήτητης, αδικίας αναπτύσσονται και απόψεις σε διαμετρικά αντίθετες κατευθύνσεις από τις επίσημες θέσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας, που όχι μόνο δεν παίρνουν υπόψη τις πραγματικότητες αλλά οχυρωμένες πίσω από ιδεολογήματα, φανατισμούς αλλά και δικαιολογημένες απογοητεύσεις, ερωτοτροπούν με επικίνδυνες λογικές και πρακτικές. Θιασώτες για "ξεκαθάρισμα" λογαριασμών, για διπλές ενώσεις, για επικυριαρχία τρίτων σε διάφορα τμήματα του Νησιού, υπάρχουν και στην Κύπρο (μέσα και στις δυο κοινότητες) και στην Τουρκία και στην Ελλάδα. Η Αριστερά στη χώρα μας, για γενικότερους λόγους και όχι απλά για λόγους τακτικής, στη βάση της αναγνώρισης ότι η Κύπρος είναι ανεξάρτητο κράτος, αναγνωρισμένο από τον ΟΗΕ, δεν μπορεί να συμφωνεί με το περίφημο "δόγμα" του ενιαίου αμυντικού χώρου (Θράκη, Αιγαίο, Κύπρος), που μεταφέρει τη γραμμή αντιπαράθεσης Ελλάδας-Τουρκίας στο εσωτερικό της Κυπριακής Δημοκρατίας, στη γραμμή του Αττίλα και σε τελευταία ανάλυση αξιοποιείται στην κατεύθυνση της διχοτόμησης. Η Αριστερά έχει καθήκον να απορρίπτει τέτοιες λογικές και ταυτόχρονα να διαδηλώνει τη σταθερή υποστήριξή της στη γενική πολιτική γραμμή όπως αυτή εκφράζεται, διαχρονικά, από όλες τις δυνάμεις τόσο της Αριστεράς όσο και ευρύτερα των άλλων πολιτικών δυνάμεων της Κυπριακής Δημοκρατίας που αντιπροσωπεύουν τη συντριπτική πλειοψηφία των κυπρίων. Μια τέτοια προσέγγιση δεν καταργεί τα ταξικά δεδομένα της Κυπριακής Δημοκρατίας, ούτε τις ιδεολογικές διαφορές μεταξύ δυνάμεων. Αφορά την ιεράρχηση των μετώπων και στόχων πάλης στις συγκεκριμένες συνθήκες. Το πρόβλημα της Κύπρου είναι διεθνές πρόβλημα, είναι πρόβλημα προσβολής κυρίαρχου κράτους από κάποιο άλλο που εμφανίζεται πιο "δυνατό", είναι πρόβλημα εισβολής και κατοχής.

19. Για τις ενοποιήσεις οικονομιών: Οι περιφερειακές οικονομικές, νομισματικές ενώσεις, της Ευρώπης, της Αμερικής και της Ασίας, δεν αποτελούν, με τα σημερινά δεδομένα, σχήματα ανταγωνιστικά στον κυρίαρχο σκληρό πυρήνα του καπιταλισμού-ιμπεριαλισμού. Δημιουργούνται ως αντικειμενικό αποτέλεσμα της εξέλιξης των οικονομιών αλλά και συγκεκριμένων πολιτικών επιλογών για τον έλεγχο της κατάστασης κάθε περιοχής. Στο πλαίσιο αυτό μπορούμε να δούμε και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το τι είναι οι ενοποιήσεις στα πλαίσια του καπιταλισμού και πως προσεγγίζει το ζήτημα η μαρξιστική, διαλεκτική άποψη, είναι γνωστό. Δεν βρισκόμαστε επομένως αντιμέτωποι με το ερώτημα αν δεχόμαστε ή όχι, αφηρημένα, τις ενοποιήσεις. Αυτό που έχουμε μπροστά μας είναι η σημερινή αντικειμενική πραγματικότητα.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση μετά τις συνθήκες της Ρώμης (1985, ενιαία εσωτερική αγορά), του Μάαστριχτ (1992, ΟΝΕ-ενιαίο νόμισμα) και του Άμστερντάμ (1996, Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Άμυνα), αποτελεί μια υπερεθνική κρατική οντότητα, με νομοθετικές, εκτελεστικές, οικονομικές, δικαστικές εξουσίες. Αποφασίζει "κυριαρχικά" σχεδόν για τα πάντα. Από την οικονομία, την κοινωνική πολιτική, το περιβάλλον, τη βιομηχανία, τη γεωργία, τις τεχνολογικές εξελίξεις, από τα πιο μεγάλα μέχρι και τα μικρότερα ζητήματα και διαμορφώνει τους μηχανισμούς εξουσίας για να επιβάλει τις αποφάσεις της που παίρνονται στις Βρυξέλλες από τις κυρίαρχες δυνάμεις του μονοπωλιακού κεφαλαίου και τους εκπροσώπους τους, με συνυπεύθυνες τις εθνικές κυβερνήσεις των κρατών μελών.
Η συνύφανση υπερεθνικού-εθνικού γίνεται με τέτοιο τρόπο, που η ανατροπή αυτής της κατάστασης απαιτεί ριζικές αλλαγές στους συσχετισμούς δύναμης σε πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο, που θα έλθουν σε ρήξη με το ιμπεριαλιστικό κέντρο που αποτελεί η Ε.Ε και την πολιτική του και θα προωθήσουν την Ευρώπη που οι απλοί πολίτες οραματίζονται.
Φυσικά οι κομμουνιστές, οι αριστεροί δεν μπορούν να πουν το περιβόητο "ο γέγονε, γέγονε" του Α. Παπανδρέου, που συνιστούσε -όπως και τα πράγματα απέδειξαν- μια πολιτική υποταγής, αποδοχής και τελικά ενσωμάτωσης στις επιλογές των κυρίαρχων δυνάμεων της Ε.Ε. Η Αριστερά έχει υποχρέωση να αγωνιστεί σε εθνικό και ευρύτερο επίπεδο για την ανατροπή των δυνάμεων που ιδεολογικά, πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά διαφεντεύουν σήμερα την Ε.Ε και την αντικατάστασή τους από πολιτικές δυνάμεις οι οποίες θα εκφράζουν τα συμφέροντα των εργαζομένων, των λαών. Αυτό, όμως, μπορεί να προκύψει μόνο αν η Ε.Ε αντιμετωπιστεί ως κέντρο που οι αποφάσεις του υπηρετούν συγκεκριμένα ταξικά συμφέροντα και συνεπώς ως πεδίο ταξικής αντιπαράθεσης.

20. Κριτική προσέγγιση στο ζήτημα της αποδέσμευσης: Ειδικότερα για το ζήτημα αυτό έγιναν και όπως δείχνουν τα πράγματα θα συνεχιστούν οι συζητήσεις, ανεξάρτητα αν σήμερα έχουν αλλάξει ριζικά τα δεδομένα. Παλιά τόσο το ΚΚΕ όσο και άλλες αριστερές προοδευτικές δυνάμεις είχαν τη θέση για αποδέσμευση από την ΕΟΚ. Μια τέτοια θέση, τότε, είχε λογική και υπό προϋποθέσεις αντικειμενική βάση. Στην Ευρώπη προωθούνταν δυο μορφές ολοκλήρωσης, μια η καπιταλιστική (ΕΟΚ) και η άλλη, η σοσιαλιστική (ΚΟΜΕΚΟΝ). Σήμερα τα πράγματα άλλαξαν, δεν υπάρχει Σοβιετική Ένωση, ούτε ΚΟΜΕΚΟΝ, ενώ η Ε.Ε έχει ήδη 15 χώρες-μέλη και άλλες τόσες περιμένουν στον προθάλαμο για να ενταχθούν σ' αυτήν. Η αποχώρηση μίας χώρας ούτε στην αποδυνάμωση του ιμπεριαλιστικού κέντρου μπορεί να συμβάλει. Υποστηρίζουμε την άποψη ότι οι λαοί της Ευρώπης πρέπει να συγκροτήσουν πανευρωπαϊκά μέτωπα πάλης ενάντια στην κυρίαρχη πολιτική της Ε.Ε και να διαμορφώσουν τις προϋποθέσεις, τους αναγκαίους συσχετισμούς, για την προώθηση της άλλης Ευρώπης που αυτοί οραματίζονται. Η θέση για αποδέσμευση τώρα, δεν βοηθά σ' αυτή την κατεύθυνση. Άλλωστε, η αποδέσμευση δεν μπορεί να εννοείται ως μια διοικητική πράξη, αλλά ως κορυφαία σύγκρουση και ρήξη με το κυρίαρχο μπλοκ δυνάμεων της Ε.Ε, που απαιτεί θεαματική μεταβολή του συσχετισμού δυνάμεων για να επιβληθεί. Μια τέτοια, όμως, αλλαγή των συσχετισμών δεν θα γίνει μόνο στην Ελλάδα, αλλά προφανώς και στις άλλες χώρες-μέλη της Ε.Ε. Είναι εύλογο, συνεπώς, να εκτιμά κανείς πως όταν διαμορφωθούν αυτοί οι συσχετισμοί στην Ελλάδα και στις άλλες χώρες της Ε.Ε, οι λαοί μπορούν να επιλέξουν την προώθηση της άλλης Ευρώπης και όχι την αποδέσμευση.
Να το επαναλάβουμε, με έμφαση, ότι στη λογική της ριζοσπαστικής, ανατρεπτικής Αριστεράς, τα μέτωπα ταξικής πάλης και η μάχη για την εξουσία δεν περιορίζονται γεωγραφικά, αγνοώντας τις νέες πραγματικότητες. Η Ε.Ε δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως εξωτερικό γεγονός αλλά ως κέντρο μιας εξουσίας με δυο αλληλοσυμπληρούμενα μέρη το εθνικό και το υπερεθνικό. Πολύ περισσότερο όταν οι αποφάσεις του υπερεθνικού είναι δεσπόζουσες και εφαρμόζονται υποχρεωτικά στο σύνολο, σχεδόν, της εθνικής δραστηριότητας, σε πλαίσια μάλιστα ενιαίου νομισματικού συστήματος. Αντιμετωπίζουμε, επομένως, την Ε.Ε με όρους ταξικού κράτους και ταξικής εξουσίας.

21. Για τη συσπείρωση της Αριστεράς στην Ευρώπη: Στηριγμένοι στο ιστορικό συμπέρασμα ότι "η τάση της ενοποίησης είναι αντικειμενική, οι μορφές με τις οποίες εκδηλώνεται δεν είναι δεδομένες", πολύ περισσότερο που στην κοινωνική εξέλιξη τα πάντα καθορίζονται από τη θέληση και τη δράση των ανθρώπων, εκτιμάμε ότι μπορεί να υπάρξουν κοινές προτάσεις και κοινοί βηματισμοί, με δεδομένο ότι όλες οι ριζοσπαστικές δυνάμεις της Αριστεράς και της οικολογίας, ανεξάρτητα από τις ιδιαίτερες επιλογές τους, οι δυνάμεις που δεν θέλουν να ενσωματωθούν σε λογικές του "ακατανίκητου" καπιταλισμού, συμφωνούν για τη νομοτέλεια των ενοποιήσεων. Διαπιστώνουν, επίσης, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, ότι αυτή η Ευρωπαϊκή Ένωση, η πολυσυζητημένη ΟΝΕ, οι διάφοροι πυλώνες που διαμορφώθηκαν για να υποστυλωθεί αυτό το οικοδόμημα, δεν είναι επιλογή των λαών αλλά επιλογή των πιο συντηρητικών οικονομικών και πολιτικών κύκλων της Ευρώπης που συγκυριακά διατηρούν το πολιτικό πλεονέκτημα. Και σε κάθε περίπτωση, φυσικά, οι αριστερές δυνάμεις, γνωρίζουν ότι δικαιώματα υπάρχουν όσο ξέρει κανείς να τα υπερασπίζεται, δικαιώματα δημιουργούνται όσο ξέρει κανείς να αγωνίζεται γι' αυτά. Η ΚΕΔΑ εκτιμώντας ότι η Ε.Ε είναι πεδίο ταξικών συμφερόντων και αντιθέσεων θα καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για την κοινή δράση της Αριστεράς στην Ε.Ε, για τη διαμόρφωση της εναλλακτικής πολιτικής απέναντι στις δυνάμεις του κεφαλαίου και του ιμπεριαλισμού.
Στη βάση αυτών των σκέψεων, παίρνοντας υπόψη τις θετικές διεργασίες που συντελούνται στο χώρο της Ευρωπαϊκής Αριστεράς τα τελευταία χρόνια, την ανάγκη για πιο αποφασιστικές πρωτοβουλίες, η ΚΕΔΑ καταθέτει μια γενική πρόταση με τους παρακάτω τέσσερις άξονες ως συμβολή στους προβληματισμούς που αναπτύσσονται:
Πρώτος: Συσπείρωση όλων εκείνων των δυνάμεων που απορρίπτουν και σήμερα μεμονωμένα αντιπαλεύουν την οικονομική, κοινωνική και γεωστρατηγική πολιτική, όπως αυτή διαμορφώνεται από το σκληρό πυρήνα των πιο συντηρητικών δυνάμεων και μηχανισμών της Ε.Ε. Η συσπείρωση αυτή προτείνει, ως στόχο άμυνας, μια άλλη, συνειδητή και ενιαία, πολιτική υπεράσπισης και βελτίωσης των θεμελιακών δημοκρατικών, εργασιακών, ασφαλιστικών, κοινωνικών, ανθρώπινων δικαιωμάτων των λαών της Ευρώπης, μια πολιτική οικονομικής ανάπτυξης προς όφελος των λαϊκών στρωμάτων, με αυστηρά μέτρα για την προστασία του περιβάλλοντος και της διατροφικής αλυσίδας.
Δεύτερος: Η Συσπείρωση αυτή επεξεργάζεται, στην πορεία, ένα συνολικό πρόγραμμα κυβερνητικής εξουσίας, ως επιθετική πολιτική απέναντι στις δυνάμεις του κεφαλαίου, των πολυεθνικών εταιριών και στους πολιτικούς εκπροσώπους τους, με σαφείς αιχμές και στόχους ενάντια στην κερδοσκοπική ασυδοσία, ενάντια στις ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις, ενάντια στο σημερινό σύστημα διεθνούς ανασφάλειας, με ανάδειξη του ΟΗΕ σε πραγματικό χώρο συλλογικής ασφάλειας. Ένα πρόγραμμα που θα απορρίπτει την κυριαρχία των πολυεθνικών και θα αποδεικνύει πειστικά, παίρνοντας υπόψη τις εθνικές ιδιαιτερότητες και προωθώντας μέτρα στήριξης και πραγματικής αλληλεγγύης προς τις υποβαθμισμένες περιοχές, ότι μια άλλη Ευρώπη, όπου όλες οι χώρες θα είναι ισότιμες και όχι όπως είναι σήμερα υποχείριο, ουσιαστικά, του διαμορφωμένου "σκληρού" πυρήνα με κέντρο τη Γερμανία, είναι εφικτός και πραγματοποιήσιμος στόχος, ένας άλλος κόσμος όπου οι άνθρωποι θα είναι η μεγαλύτερη, αδιαπραγμάτευτη αξία, είναι εφικτός και ότι στις κοινωνικές εξελίξεις δεν υπάρχουν μονόδρομοι.
Τρίτος: Η Συσπείρωση, ταυτόχρονα, διαμορφώνει ολοκληρωμένη πρόταση ριζοσπαστικών θεσμικών αλλαγών σε επίπεδο Ε.Ε (σε διαφορετική κατεύθυνση από τους κανόνες που ρυθμίζουν οι συνθήκες Μάαστριχτ, Άμστερνταμ, κλπ), με αντανάκλαση στο επίπεδο των ξεχωριστών μελών της Ε.Ε. Η πρόταση αυτή ριζοσπαστικών αλλαγών που θα προωθεί τη γνήσια λαϊκή εξουσία στα κέντρα αποφάσεων, μπαίνει στη δοκιμασία της κρίσης των λαών, γίνεται στόχος πάλης και προοπτικής όλων των δυνάμεων της Συσπείρωσης και θα υλοποιηθεί όχι ως πράξη επιβολής αλλά με τη δημοκρατική θέληση της μεγάλης πλειοψηφίας της εργατικής τάξης, όλων των εργαζομένων, της νεολαίας, των πολιτών.
Τέταρτος: Για την ενιαία καθημερινή δράση, για την υλοποίηση και τον εμπλουτισμό των γενικότερων πολιτικών, στρατηγικών στόχων της Συσπείρωσης δημιουργούνται, στα πλαίσιά της, δημοκρατικοί, αντιπροσωπευτικοί των χωρών μελών και των επί μέρους φορέων συλλογικοί μηχανισμοί (Κεντρικό Συμβούλιο και Εκτελεστική Γραμματεία) με έδρα και κανόνες λειτουργίας που από κοινού θα αποφασίσουν οι επιμέρους συλλογικότητες. Μέσα στα πλαίσια αυτής της Συσπείρωσης όλα τα κόμματα και οι φορείς που συμμετέχουν διατηρούν την ιδεολογική τους αυτοτέλεια.
Αυτή η σκέψη-πρόταση παίρνει υπόψη ότι σήμερα συντελούνται προσπάθειες συνεργασίας και κοινής δράσης, τόσο στο επίπεδο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με την Ομάδα της Ευρωπαϊκής Ενωτικής Αριστεράς, όσο και στο επίπεδο των κομμάτων με την ύπαρξη και λειτουργία του ΦΟΡΟΥΜ των νέων αριστερών δυνάμεων της Ευρώπης και τις κοινές συσκέψεις, σχεδόν σε ετήσια βάση, των κομμουνιστικών κομμάτων της Ευρώπης και ευρύτερα. Η ΚΕΔΑ εκτιμά ότι οι συνθήκες είναι ώριμες για μια άλλη ποιότητα στις σχέσεις όλων αυτών και άλλων ριζοσπαστικών δυνάμεων, για υπέρβαση του χθες και για πρωτοβουλίες οι οποίες θα δημιουργούν τις προϋποθέσεις της εναλλακτικής πολιτικής λύσης. Ο προβληματισμός αυτός της ΚΕΔΑ για ενιαία έκφραση και δράση σε συγκεκριμένους πολιτικούς στόχους, δεν ταυτίζεται με την πρόταση που συζητείται για δημιουργία Ευρωπαϊκού Κόμματος της Αριστεράς, που σχετίζεται με εκλογικές σκοπιμότητες στα πλαίσια του υφιστάμενου θεσμικού πλαισίου της Ε.Ε. Αυτή η πρόταση εκλογικής σύμπραξης προσκρούει, σήμερα, σε ιδιαιτερότητες που δεν μπορεί να παραγνωριστούν, συναρτάται με το ζήτημα των εκλογικών συστημάτων που θα διαμορφώσουν οι κυρίαρχες δυνάμεις της Ε.Ε. Το θέμα επομένως δεν είναι τι μπορεί να θέλουμε εμείς αλλά αν αυτό που θέλουμε είναι πρακτικά ωφέλιμο άμεσα και προοπτικά.

22. Τυποποιημένη επαναστατικότητα: Έρχονται στιγμές στην πορεία της κοινωνικής εξέλιξης όπου η καθημερινότητα, οι μικροεπιδράσεις στη συνείδηση και στη δράση των μαζών, οι "αλήθειες" των σκοπιμοτήτων και οι σκοπιμότητες των "αληθειών", οι συνήθειες, τα τέλματα, κλπ, διαταράσσονται και στη θέση τους μπαίνει η σφραγίδα των ίδιων των μαζών. Ή για να χρησιμοποιήσουμε το γνωστό απόφθεγμα, στην πορεία της κοινωνικής εξέλιξης μπορεί να υπάρξει μέρα που να ισοδυναμεί με πολλές δεκαετίες. Τότε μπορούμε να μιλήσουμε, με μεγαλύτερη σαφήνεια και αποδεικτικό υλικό, ότι οι μάζες γράφουν την ιστορία ή κυριαρχούν στη συγγραφή της. Δεν χωρά καμιά αμφιβολία ότι αυτό δεν γίνεται σαν κεραυνός εν αιθρία, έτσι απλά, αυτόματα, σαν θεϊκή επιταγή. Για να μπει η σφραγίδα των μαζών, για να υπάρξει η νέα ποιότητα, η νέα έκρηξη, προηγήθηκαν χιλιάδες, εκατομμύρια πράξεις, που ενώ δεν φαίνονται με "γυμνό" μάτι ωστόσο συντελέστηκαν. Αν στην πορεία διαμόρφωσης αυτού του "χημικού" κοινωνικού μίγματος που έτσι κι' αλλιώς θα εκραγεί και το οποίο θα επιτρέψει στις μάζες να βάλουν τη δική τους ανεξίτηλη υπογραφή, υπάρχει επαναστατική θεωρία ή το γόνιμο έδαφος για την παραγωγή αυτής της επαναστατικής θεωρίας, τότε το αποτέλεσμα αυτής της νέας έκρηξης δεν θα είναι απλά ένας ηρωισμός, όπως συνηθίζεται να λέγεται, αλλά μια νέα αρχή. Όποιος διακηρύσσει, στα λόγια, ότι γνωρίζει τη διαλεκτική της κοινωνικής εξέλιξης, τις νομοτέλειες της εξέγερσης και της επανάστασης, αλλά, τυποποιημένα, μέσα σε κουτάκια, μέσα από δογματικά, επιφανειακά επιστημονικά, στην ουσία θρησκοληπτικά πρίσματα, βλέπει τις διεργασίες μέσα στις μάζες ή μετράει την επανάσταση με τη λογική των απλών μαθηματικών, κινδυνεύει, στην καλύτερη περίπτωση, να μείνει πίσω από αυτά που μπορεί να συμβούν και στη χειρότερη να μετατραπεί στο αντίθετο από αυτό που δηλώνει ότι πιστεύει.

23. Η ιστορία συνεχίζεται, έστω με τις "παραξενιές" της: Μετά τις αρνητικές εξελίξεις που συντελέστηκαν στις πρώην σοσιαλιστικές χώρες, διατυπώνονται πλήθος ανόητες (όχι και τόσο ανόητες, βέβαια, από την άποψη των σκοπιμοτήτων που υπηρετούν) θεωρίες για την αιωνιότητα του καπιταλισμού, για το τέλος της ιστορίας, για την ανεδαφικότητα της σοσιαλιστικής, κομμουνιστικής θεωρίας και επανάστασης. Η πραγματικότητα όμως καθημερινά έρχεται να αποδείξει ότι το "φάντασμα πλανιέται πάνω από τον κόσμο". Η πυραμίδα της καπιταλιστικής κοινωνίας δεν έχει αλλάξει. Απλά ενισχύθηκαν, πρόσκαιρα, κάποια διαζώματά της, αποδυναμώθηκαν, πρόσκαιρα, κάποια άλλα. Αυτό συνέβαινε πάντα και παντού όταν από τις κοινωνικές συγκρούσεις κάποιος έχανε και κάποιος κέρδιζε, αλλά ο ήλιος δεν έπαψε ποτέ να βγαίνει από την … Ανατολή! Επομένως είναι πολύ σχετικές οι έννοιες του "κερδίζω" και του "χάνω", όταν γίνεται λόγος για την κοινωνική εξέλιξη, η οποία δεν είναι μια λογιστική πράξη. Εφ΄ όσον, λοιπόν, η πυραμίδα δεν έχει αλλάξει, στα βασικά της συστατικά, μπορούμε, σχετικά εύκολα, να διαπιστώσουμε ότι για όσο διάστημα κυρίαρχες στο παιχνίδι θα είναι αυτές οι … ανόητες θεωρίες με τις θηριώδεις πρακτικές τους, η βάση της πυραμίδας, οι εργάτες, οι εργαζόμενοι, οι λαοί, θα καταγράφονται μέσα από τις απλές, τυπικές, εκλογικές διαδικασίες και "ενίοτε" τα γκάλοπ, ότι τόσοι είναι στη δεξιά, τόσοι στην αριστερά, τόσοι στο κέντρο, κ.ο.κ. Αυτό κρύβει μια αλήθεια και ένα ψέμα. Τυπικά αφού οι εργάτες, οι εργαζόμενοι, εκφράζονται, κατά διαστήματα, με διάφορες παραταξιακές προτιμήσεις, είναι μια αλήθεια. Αυτή η αλήθεια όμως έχει κοντά ποδάρια. Μέσα στις συνειδήσεις των εργαζομένων, καθημερινά γίνονται διεργασίες που διαχρονικά τις μεταβάλει ώστε να αντιστοιχηθούν με την κοινωνική πραγματικότητα, με τα δικά τους συμφέροντα. Αν ένας επαναστάτης και πολύ περισσότερο ένας επαναστατικός οργανισμός, ο οποίος δηλώνει ότι γνωρίζει τις νομοτέλειες της κοινωνικής εξέλιξης, επιμένει να λειτουργεί με τη λογική της σημερινής τυπικής πυραμίδας, με τη λογική "αυτός ανήκει εκεί ο άλλος ανήκει αλλού" και δεν μπορέσει να πει, σ΄ ότι αφορά τις μάζες, ότι αυτές δεν ανήκουν "εδώ ή εκεί" αλλά στον εαυτό τους, τότε θα κατατρίβεται με τις καθημερινές λεπτομέρειες -δεν λέμε βέβαια να τις αγνοεί- θα λειτουργεί με το άγχος του σήμερα και θα χάνει από την οπτική του το αύριο. Θα είναι ανίκανος να κάνει τη σύνθεση του χτες, του σήμερα και του αύριο.

24. Σχέσεις παραγωγής-μεταβατική περίοδος: Οι σχέσεις παραγωγής είναι η βάση κάθε κοινωνικού-οικονομικού συστήματος πάνω στην οποία οικοδομείται το θεσμικό-νομικό, το πολιτικό, το κρατικό σύστημα. Αυτές οι σχέσεις παραγωγής δεν δημιουργούνται σε μια στιγμή, με μια πράξη. Οι νέες σχέσεις παραγωγής γεννιούνται στο έδαφος του προηγούμενου συστήματος, του παλιού, σε μια διαρκή μάχη ως την απόλυτη κυριαρχία, που μπορεί να πάρει και χαρακτήρα κοινωνικής επανάστασης και θα επισφραγιστεί με το νέο θεσμικό-νομικό, πολιτικό, κρατικό σύστημα ως εποικοδόμημα.
Για ένα χρονικό διάστημα (μικρότερο ή μεγαλύτερο καθορίζεται από πολλούς παράγοντες), το παλιό με το νέο συνυπάρχουν συγκρουόμενα. Μια κοινωνική επανάσταση που θα εκφράζει το νέο δεν σημαίνει ότι -δια μαγείας- καταργεί το παλιό. Εξασφαλίζει όμως το ιστορικό, πολιτικό, πλεονέκτημα της επιτάχυνσης για τη νίκη του νέου. Κάπως έτσι, σχηματικά, μπορούμε να προσδιορίσουμε το χαρακτήρα και το ρόλο της Οκτωβριανής Επανάστασης, ειδικά αυτής της επανάστασης σε μια χώρα όπου οι νέες σχέσεις παραγωγής ήταν ακόμα σε πολύ "νεαρή" ηλικία.
Η ήττα τελικά, αυτού που διαμορφώθηκε στο όνομα της Οκτωβριανής Επανάστασης, δεν ακυρώνει τις παραπάνω σκέψεις ή την νομοτέλεια στη διαδοχή των συστημάτων. Επιβεβαιώνει όμως την άποψη ότι ακύρωσε, στην εξέλιξή της, το ιστορικό, πολιτικό, πλεονέκτημα που κατέκτησε. Δικαιολογημένα η προσοχή των μαρξιστών συγκεντρώνεται σ' αυτό το ζήτημα και όχι στην προπαγάνδα για το ανέφικτο του σοσιαλισμού όπως ισχυρίζονται οι απολογητές του καπιταλισμού στις μέρες μας.

25. Το ζήτημα της εξουσίας είναι ζήτημα κλειδί: Έχουν γίνει και θα συνεχίσουν να γίνονται συζητήσεις σχετικά με το ζήτημα της εξουσίας στη μεταβατική περίοδο, από τον καπιταλισμό στο σοσιαλισμό. Αν και πολλά άλλα ζητήματα είναι μπροστά μας και μας πιέζουν, δεν πρέπει να αρνηθούμε συμμετοχή σε μια συζήτηση και για τέτοια θέματα, πολύ περισσότερο όταν ορισμένοι "ψαρεύουν σε θολά νερά". Στη μεταβατική περίοδο η δύναμη επιβολής, η εξουσία της εργατικής τάξης και των συμμάχων της, η δικτατορία του προλεταριάτου, όπως την ονόμασαν οι κλασικοί του μαρξισμού, είναι το αναγκαίο. Το εργαλείο αυτό για όποιον δεν το χειρίζεται σωστά είναι δίκοπο μαχαίρι. Αυτό που υπήρχε, τελευταία, στη Σοβιετική 'Ένωση και στις άλλες σοσιαλιστικές χώρες δεν ήταν εξουσία της εργατικής τάξης και των συμμάχων της, η χίλιες φορές, δηλαδή, καλύτερη δημοκρατία από την αστική. Αυτό που υπήρχε στη Σοβιετική 'Ένωση και στις άλλες σοσιαλιστικές χώρες ήταν (έτσι εξελίχθηκε) ο "βρώμικος αφρός" που ισχυρίζονταν ότι τάχα ήταν εξουσία της εργατικής τάξης, εξουσία του λαού. Ήταν σε τελική κατάληξη μια εξουσία όπως αυτές που απεχθάνεται κάθε ελεύθερη συνείδηση. Αυτή είναι η αλήθεια. Αν δεν δούμε αυτή την αλήθεια, αυτή την πραγματικότητα, δεν πρόκειται να κάνουμε ούτε μισό βήμα στην αναζήτηση των πραγματικών λόγων που οδήγησαν στα συγκλονιστικά γεγονότα στο τέλος της δεκαετίας του 1980. Η διαπίστωση αυτή δεν ακυρώνει τίποτα από τα θετικά που άφησαν σαν παρακαταθήκη η Οκτωβριανή Επανάσταση, τα Σοβιέτ, οι μπολσεβίκοι, τα εκατομμύρια των ανθρώπων που πρόσφεραν και τη ζωή τους για τις μεγάλες ιδέες του σοσιαλισμού, τη μεγάλη προσφορά του σοσιαλιστικού συστήματος, για μια ιστορική περίοδο, στην ανθρωπότητα, τη μεγάλη προσφορά και θυσία στο Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο. Όμως δεν μπορούμε να τα ανακατεύουμε όλα και να βγάζουμε "μέσους όρους". Η εξουσία των Σοβιέτ ενώ έπρεπε να κινηθεί στην κατεύθυνση "εξουσία των πολλών", κινήθηκε στην εντελώς διαφορετική κατεύθυνση, "εξουσία των λίγων".
Στη μεταβατική περίοδο -και ειδικά σε μια χώρα όπως η Ρωσία- θα έπρεπε να ισχύει, με τις ιδιομορφίες του, ο νόμος της αξίας ως εργαλείο κοινωνικής συσσώρευσης. Η Νέα Οικονομική Πολιτική (ΝΕΠ) στις αρχές της Οκτωβριανής Επανάστασης σ' αυτό ακριβώς το ζήτημα απαντούσε. Στην πορεία, από εργαλείο κοινωνικής συσσώρευσης και προετοιμασίας των συνθηκών για κατάργηση και αυτού του οικονομικού νόμου, έγινε, όπως αποδείχτηκε, το αντίθετο. Η νέα εξουσία που προήλθε από την Επανάσταση, από εξουσία για το δημοκρατικό σχεδιασμό και τη δημοκρατική διαχείριση, μετατράπηκε σε διοικητικό σχεδιασμό και διοικητική διαχείριση, με ότι αυτό συνεπάγονταν για όλα τα επίπεδα λειτουργίας του συστήματος. Η έννοια της ιδιοσυντήρησης στις σοσιαλιστικές επιχειρήσεις, στην πραγματικότητα ποτέ δεν εφαρμόστηκε. Τελικά, η νέα εξουσία δεν απλώνονταν προς τα κάτω, προς τις πηγές της δύναμής της, προς τα "δικά της παιδιά", αντίθετα συγκεντρώνονταν όλο και σε λιγότερα χέρια, σε μια γραφειοκρατία ενάντια στα "δικά της παιδιά" και, τελικά, με την κυριαρχία του "βρώμικου αφρού", μετατράπηκε στο αντίθετό της. Το παλιό νίκησε στην αναμέτρηση με το όπλο εκείνο που δημιουργήθηκε για την ήττα του. Η ακύρωση του ιστορικού, πολιτικού πλεονεκτήματος της επαναστατικής εξουσίας συντελέστηκε μέσα από πολλές πράξεις διαχρονικά και όχι μόνο από τη διαβόητη "Περεστρόικα". Αυτή ήταν η τελευταία πράξη. Οι μαυραγορίτες, νεοκαπιταλιστές της Σοβιετικής Ένωσης είχαν νικήσει πολύ πριν καταλάβουν το κτήριο της Βουλής. Η εργατική τάξη και οι σύμμαχοί της είχαν χάσει την εξουσία πολύ πριν γίνουν απλοί θεατές στην τελική πράξη της τραγωδίας.

26. Σοσιαλισμός, πολυκομματισμός, Δημοκρατικός Συγκεντρωτισμός: Μια από τις σοβαρές αιτίες για τις αρνητικές εξελίξεις στις πρώην σοσιαλιστικές χώρες εκτιμούμε ότι ήταν και το ζήτημα της πολιτικής λειτουργίας του συστήματος. Η ουσιαστική άρνηση των εναλλακτικών λύσεων, η επιβολή μονοκομματικού συστήματος, δημιούργησε τις συνθήκες να αλλοιωθεί ο χαρακτήρας και του κομμουνιστικού κόμματος, να μετατραπεί αυτό από πολιτικό οργανισμό σε υποκείμενο απόλυτης εξουσίας και διαχείρισης που υποκατέστησε ακόμα και τις οικονομικές, κοινωνικές επιστήμες και έτσι μοιραία οδηγήθηκαν τα πράγματα εκεί που οδηγήθηκαν.
Ο σοσιαλισμός, η νέα επαναστατική εξουσία, δεν μπορεί να αρνηθεί τον πολυκομματισμό ως εργαλείο εκτέλεσης των αρχών και κατευθύνσεων που καθορίζονται συνταγματικά, θεσμικά από τη νέα εξουσία, από το νέο δίκαιο. Ο πολυκομματισμός αποτρέπει τις συνωμοτικές δραστηριότητες στα πλαίσια ενός και μοναδικού κόμματος αλλά και την κατάπνιξη με βίαια μέσα, στο όνομα υπεράσπισης της νέας εξουσίας, της αντίθετης άποψης μέσα στο ίδιο κόμμα. Ο μονοκομματισμός μοιραία γεννάει τη μυστική, συνωμοτική δράση και αυτή μοιραία γεννάει τις εσωκομματικές διώξεις, τη βία, την τρομοκρατία.
Για δεκαετίες τώρα διεξάγεται μια συζήτηση γύρω από το ζήτημα του Δημοκρατικού Συγκεντρωτισμού. Ο Δημοκρατικός Συγκεντρωτισμός που διατύπωσε και πρότεινε ο Λένιν ως εσωτερικό λειτουργικό σύστημα για τα επαναστατικά κόμματα νέου τύπου, ώστε να μην παραλύουν στη δράση τους, ήταν ένα καλό σύστημα όπου στον πυρήνα της λογικής του απέρριπτε την "αριστοκρατική" αυθεντία. Ένα σύστημα, όμως, όσο καλό και αν είναι, όταν χρησιμοποιείται από ανθρώπους με τις αδυναμίες, τους υποκειμενισμούς, τις ατέλειές τους, μπορεί να πάψει να είναι καλό, να πάρει διαφορετικά χαρακτηριστικά από αυτά που ο ιδρυτής του υποστήριζε. Σε περιόδους μάλιστα πολύπλοκες, αντιφατικές, κρίσιμες και σε χέρια "αυθεντιών" που ξεπερνούν τα όρια της ανικανότητάς τους, μπορεί από εργαλείο ελεύθερης εσωκομματικής κίνησης ιδεών και απόψεων, δημοκρατικής σύνθεσης και ενιαίας δράσης να μεταβληθεί σε εργαλείο σκοπιμοτήτων, διώξεων, ακόμα και εγκλημάτων. Ο κάθετος χαρακτήρας επικοινωνίας του συστήματος δημιουργεί τέτοιους κινδύνους όταν ο βολονταρισμός, η "αυθεντία", η επιλεκτική πληροφόρηση προς τα κάτω, δεν θέλουν την αντικειμενική κρίση, δεν επιδιώκουν τη δημοκρατική σύνθεση και την ενιαία δράση στη συνέχεια, αλλά την προαποφασισμένη ενιαία δράση στη βάση της κρίσης του ενός ή των λίγων.
Σε τέτοιες συνθήκες, η αντίθετη άποψη μπορεί να ερμηνευτεί ως διαφωνία, ως "εχθρική παρέμβαση", και επομένως αφού καταλήγει έτσι η "εχθρική παρέμβαση" αποτελεί κίνδυνο και ο κίνδυνος πρέπει να αποκρουστεί. Μια τέτοια λογική κυριαρχούσε, ιδιαίτερα σε δύσκολες περίοδες, όχι κατ' ανάγκη, πάντα, με πρόθεση, αλλά παρέμενε ως καθεστώς, ανακυκλώνονταν, "μόλυνε" όλους τους αρμούς, "εξάγονταν". Το σύστημα έπαυε να υπάρχει, διαμορφώνονταν στην πράξη ένα άλλο σύστημα, προσωπολατρίας, αυταρχισμού, στρεβλής, αστικής, στην ουσία της, πειθαρχίας, στο όνομα του μεγαλύτερου συμφέροντος. Στη θέση του έμπαινε η θεοκρατική ερμηνεία "το λεει το κόμμα", πράγμα που στην ουσία ακύρωνε το κόμμα με μοιραίο επακόλουθο αυτό το κόμμα να μεταβληθεί σε κάτι άλλο από αυτό που έπρεπε να είναι. Ο Δημοκρατικός Συγκεντρωτισμός απλά χρησίμευε μόνο για άλλοθι. Η ιστορία ειδικά του κομμουνιστικού κινήματος, με την αναλογική ευθύνη όλων μας, έχει πολλά παραδείγματα τέτοιων παραβιάσεων που ξεκινούσαν από επίκληση της ανάγκης για να παγιωθούν ως μόνιμη αναγκαιότητα και το σύστημα από Δημοκρατικός Συγκεντρωτισμός να μετατρέπεται σε "συγκεντρωτική αυθεντία".
Ο Δημοκρατικός Συγκεντρωτισμός, ανεξάρτητα από τις οδυνηρές περιπέτειες για τον ίδιο και τις τραγικές για χιλιάδες αγωνιστές, δεν πρέπει να ακυρωθεί σαν σύστημα. Όταν ένα καλό, γενικά, σύστημα εμφανίζει άρρωστα συμπτώματα δεν σκοτώνεις όλο τον οργανισμό αλλά θεραπεύεις τα συμπτώματα.
Επομένως, η επιθυμητή ενότητα δράσης, ο συγκεντρωτισμός, προϋποθέτει πρώτα απ' όλα, πάνω απ' όλα, την ελευθερία συζήτησης με διάθεση όλων των σχετικών πληροφοριών, κριτική πλήρη και παντού, ζύμωση των απόψεων γιατί η κριτική, κατά την άποψη του δημιουργού του Δημοκρατικού Συγκεντρωτισμού, δεν μπορεί να χωριστεί από τη ζύμωση.
Η παραβίαση κάποιας ενέργειας που αποφασίστηκε μέσα από τις δημοκρατικές διαδικασίες είναι λάθος, η απόρριψη, η καταδίκη ενεργειών που αποφασίστηκαν κατά παράβαση της εσωκομματικής δημοκρατίας είναι καθήκον.
Η συνειδητή, προλεταριακή, πειθαρχία σε μια δημοκρατικά παρμένη απόφαση είναι ο αυτοπεριορισμός του "εγώ". Η πειθαρχία στην "αυθεντία" είναι κατάργηση του "εμείς".
Η κάθετη αλληλοεπικοινωνία πρέπει να αναγνωρίζεται ως μέθοδος για την ενίσχυση της δημοκρατίας και της ενότητας δράσης. Η οριζόντια επικοινωνία προκύπτει ως ανάγκη για την προστασία του συστήματος από τη στρεβλή χρήση της κάθετης αλληλοεπικοινωνίας από την "αυθεντία".
Η ατομική γνώμη, άποψη, κριτική, διαφωνία, είναι το δικαίωμα της ατομικής προσωπικότητας. Η ομαδική γνώμη, άποψη, κριτική, διαφωνία, είναι η αναγκαιότητα όταν παραβιάζεται το ατομικό δικαίωμα.
Η δημόσια αντίθεση είναι το έσχατο όπλο όταν η "αυθεντία" κυριαρχεί και μετατρέπεται σε μηχανισμό ακύρωσης της δημοκρατίας.

27. Επανάσταση-αλλαγή ή μεταρρύθμιση-βελτίωση: Οι αντικειμενικοί νόμοι εξέλιξης της κοινωνίας, η νομοτέλεια στη διαδοχή των κοινωνικών συστημάτων, οι χιλιάδες καθημερινές πράξεις που συντελούνται με τη θέληση ή χωρίς αυτή των ανθρώπων, απαντούν ιστορικά στο ερώτημα αυτό. Τίποτα δεν μπορεί να μείνει το ίδιο, τίποτα δεν είναι αιώνιο στα χαρακτηριστικά των κοινωνιών, "τα πάντα ρει". Η αντιπαράθεση που γίνεται γύρω από το ζήτημα αυτό σχετίζεται με το αν η αντικειμενική, νομοτελειακή εξέλιξη έχει μέσα της το στοιχείο της ποιοτικής αλλαγής, της ανατροπής, του άλματος, ή τα πράγματα από μόνα τους θα οδηγήσουν σε κάτι άλλο από αυτό που υπάρχει σήμερα ως κοινωνικό σύστημα. Όπως στη φύση έτσι και στην κοινωνία είναι αντιεπιστημονικό να αρνηθούμε τη νέα ποιότητα, το άλμα. Από την άποψη αυτή,η συζήτηση για την επανάσταση ή τη μεταρρύθμιση δεν πρέπει να τίθεται για ένα πραγματικά επαναστατικό υποκείμενο ως ερώτημα για αποδοχή ή άρνηση αλλά ως ζήτημα για το πότε, πού, με ποιές δυνάμεις και ποιά προετοιμασία, ώστε στη θέση του παλιού θα υπάρξουν βασικές εγγυήσεις για την επιβίωση του καινούργιου, το οποίο αντικειμενικά ωρίμασε μέσα στο παλιό, ώστε αυτό το καινούργιο να είναι καινούργιο, να είναι νέα ποιότητα και όχι απλά μια τολμηρή, ηρωική πράξη. Το καπιταλιστικό σύστημα, ως σύστημα, δεν μπορεί να βελτιωθεί ώστε να ξεπεράσει τον εαυτό του μέσα στα όριά του. Αν αυτό είναι μια αλήθεια άλλο τόσο αλήθεια είναι ότι μέσα σ' αυτό ωριμάζουν οι συνθήκες και με τη συμβολή των ανθρώπων που είναι ο βασικός συντελεστής αυτών των ωριμάνσεων για την αλλαγή που θα υπερβαίνουν τα όριά του. Μοιραία ενυπάρχει ο κίνδυνος, μέσα σε μια τέτοια λογική, της ηθελημένης ή αθέλητης ενσωμάτωσης από τη μια (που σε δύσκολες συγκυρίες όπως η σημερινή σπρώχνουν προς μια τέτοια κατεύθυνση) και της "επαναστατικής" φράσης, της υπερβατικής προσέγγισης άρα του τυχοδιωκτισμού από την άλλη. Όλοι οι κλασικοί του μαρξισμού, από το Μαρξ, τον Ένγκελς, το Λένιν και το βασικό πυρήνα των μπολσεβίκων θεωρητικών, μέχρι τον Γκράμσι και το Μάο Τσε Τουγκ, ανεξάρτητα από άλλες διαφορές τους, απαντούσαν ενιαία και με κατηγορηματικότητα στο ζήτημα αυτό: Οι μεταρρυθμίσεις δεν είναι το παν, είναι μέσο. Η άποψη που υποστηρίζεται ότι ο καπιταλισμός δεν μπορεί να δώσει τίποτα σήμερα (η αλήθεια είναι ότι ποτέ δεν ήθελε να δώσει, πάντα υποχρεώνονταν σ' αυτό), είναι λαθεμένη και πέρα για πέρα αντιφατική στο πρακτικό επίπεδο. Αγνόηση των μεταρρυθμίσεων, των διεκδικήσεων στην καθημερινότητα και μάλιστα σε συνθήκες κάμψης του επαναστατικού κινήματος είναι πολιτικά παιδαριώδες, είναι, στην πράξη, εγκατάλειψη της ιδέας της αλλαγής, της ανατροπής. Το σύνθημα "ο καπιταλισμός σήμερα δεν μπορεί να δώσει τίποτα", ιδιαίτερα σε συνθήκες άμυνας του κινήματος, είναι έντονα αποπροσανατολιστικό και ας ακούγεται "επαναστατικό". Το σύνθημα αυτό θα πάψει να ακούγεται σαν κούφια "επαναστατική" φράση σε περίοδο επαναστατικής κατάστασης όπου η απαίτηση για το μερικό αντικαθίσταται δυναμικά από την απαίτηση για το γενικό.

28. Επαναστατική θεωρία…: Μέσα στη συζήτηση που διεξάγεται και όχι μόνο στη χώρα μας, πέρα απ' όλα τα άλλα, ξαναμπαίνει το σημαντικό ερώτημα: Μπορεί να υπάρξει, νικηφόρο, επαναστατικό κίνημα χωρίς επαναστατική θεωρία; Πιστεύουμε ότι κάθε συνειδητός αριστερός, κάθε συνειδητός προοδευτικός άνθρωπος, πολύ περισσότερο ένας μαρξιστής, συμφωνούν, κατ' αρχήν, ότι δεν μπορεί να υπάρξει επαναστατικό κίνημα, σύγχρονο, προοπτικά αποτελεσματικό και νικηφόρο, χωρίς επαναστατική θεωρία. Θα πρέπει εδώ να υπογραμμίσουμε πως όταν κάνουμε λόγο για επαναστατική θεωρία, δεν εννοούμε βεβαίως κάποιο σχέδιο εξέγερσης ή το χειρότερο "κούφιες φράσεις", αλλά για ένα σύνολο ιδεών και απαντήσεων που να αντανακλούν την αντικειμενική πραγματικότητα, τη θέληση αλλά και τα όνειρα των ανθρώπων για μια άλλη κοινωνία, τη σοσιαλιστική κοινωνία, όπως την πρότειναν τα φωτεινότερα μυαλά της ανθρωπότητας, πρόταση που στα θεμελιακά της στοιχεία δεν ακυρώνεται από τις απόπειρες στρεβλής ερμηνείας και εφαρμογής της.
Μέχρις εδώ τα πράγματα δείχνουν μάλλον απλά. Τα δύσκολα αρχίζουν όταν ο καθένας από μας, συλλογικά ή ατομικά, βάζει τα ερωτήματά του, διατυπώνει τις αντιρρήσεις του για το πείραμα της σοσιαλιστικής οικοδόμησης στην ΕΣΣΔ και σε άλλες χώρες, ψάχνει να βρει το σωστό μέσα στα "ψιλά" των ιδεολογικών συγκρούσεων του παρελθόντος και το χειρότερο οχυρωμένος πίσω από τα λάθη του παρελθόντος! Από τα ίδια τα πράγματα οδηγούμαστε σε ένα άλλο κρίσιμο και, κατά τη δική μας εκτίμηση, εξαιρετικά επίκαιρο ζήτημα. Μια αποτελεσματική, βιώσιμη και με προοπτική επαναστατική θεωρία, φτιάχνεται, ή απαλλάσσεται από τα λάθη, σε "επιστημονικούς σωλήνες", σε ακαδημαϊκές αίθουσες (χωρίς να μειώνουμε την προσφορά τους) ή μέσα στη ζωή, μέσα από τη ζωή, μέσα από την πράξη; Μέχρις ότου βρεθούν οι απαντήσεις σε τέτοια και ανάλογα μεγάλα ερωτήματα, μέχρι να γίνει η νέα σύνθεση -και θα γίνει- τι κάνουμε; Μπορούμε να καταλήξουμε στο συμπέρασμα-κλειδί, ότι η συντηρητικοποίηση που παρατηρείται στο εκλογικό επίπεδο, αντιστοιχεί με την αντικειμενική πραγματικότητα, ή μήπως είναι ένα πρόσκαιρο σύμπτωμα της κρίσης της Αριστεράς, των απογοητεύσεων, των ερωτημάτων και κατά συνέπεια μια επιλογή των εργαζομένων που αναζητούν με αγωνία κάποιο μικρότερο κακό, χωρίς βέβαια να επιτυγχάνουν αυτή την επιδίωξη; Στο πολιτικό αυτό ερώτημα και σε τέτοιες στιγμές, σε τέτοιες ιστορικές καμπές, είμαστε συλλογικά και ατομικά υποχρεωμένοι, αναγκασμένοι, να απαντήσουμε, να πάρουμε τις ευθύνες μας, γιατί η ζωή τρέχει… Γιατί, σε τελευταία ανάλυση, χωρίς απάντηση σ' αυτό, ΤΩΡΑ, είναι αδύνατο να προκύψει οποιαδήποτε σοβαρή πρόταση που να αφορά την Αριστερά του σήμερα, πολύ περισσότερο την Αριστερά του αύριο.

29. Να προσπαθήσουμε για το τρίτο άλμα: Οι εργαζόμενοι, οι λαοί, βιώνουν τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των άλλων πολιτικών, οικονομικών, ιμπεριαλιστικών κέντρων. Το ζητούμενο, κατά συνέπεια, είναι ποιοι, με ποιους τρόπους, με ποια μέσα μπορούν να εναντιωθούν, να ακυρώσουν τις αποφάσεις αυτών που αποφασίζουν για μας χωρίς εμάς και να δημιουργήσουν συνθήκες για συνολικές πολιτικές ανατροπές. Ποιοι και πως θα κάνουν το τρίτο άλμα (μετά την Κομμούνα του Παρισιού και τον Οκτώβρη) "προς τον ουρανό" για μια πραγματική σοσιαλιστική κοινωνία, χωρίς εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο όπου στη σημαία της θα γράψει "από τον καθένα ανάλογα με τις δυνατότητές του στον καθένα ανάλογα με τις ανάγκες του", μια κοινωνία σύμφωνη με τις απαιτήσεις δισεκατομμυρίων ανθρώπων και απαλλαγμένη από λάθη και παραλείψεις του παρελθόντος.
Να ενωθούν, λοιπόν, όλες εκείνες οι δυνάμεις που αντιτίθενται και αντιπαλεύουν την καπιταλιστική βαρβαρότητα. Απλή πρόταση, απλή λύση. Τα πράγματα, δυστυχώς, δεν είναι τόσο απλά, όπως έτσι απλά τα κατανοεί ο περισσότερος κόσμος. Τραυματικές εμπειρίες, διαφωνίες σε σοβαρά αλλά και σε μη σοβαρά θέματα που εμφανίζονται ως σοβαρά, εσωτερικοί ανταγωνισμοί στις γραμμές του παγκόσμιου εργατικού επαναστατικού κινήματος, διαφορετικά και αντιμαχόμενα μπλοκ δυνάμεων, κάνουν δύσκολη την ενότητα ακόμα και στο επίπεδο απλής συνεργασίας, κοινής δράσης στα πλαίσια ακόμα και της ίδια της χώρας. Αν και τα πράγματα σπρώχνουν προς μια τέτοια κατεύθυνση για την ανάγκη ενιαίας, διεθνούς, έκφρασης ως απάντηση στα ενιαία διεθνή κέντρα του καπιταλισμού και του ιμπεριαλισμού, αυτή η ανάγκη προσκρούει σε διαφορές ακόμα και μεταξύ των κομμουνιστικών κομμάτων, που υποτίθεται είναι ομοϊδεάτες, έχουν την ίδια πολιτική κουλτούρα. Αυτό φάνηκε κατά τη διάρκεια πρόσφατων διασκέψεών τους και εδώ στην Αθήνα. Διαφορές σε ιδεολογικά ζητήματα, σε ζητήματα πολιτικής ακόμα και στο ζήτημα των συμμαχιών. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι οι διαφορές είναι τέτοιες και τόσο κραυγαλέες για όποιον διαβάζει τα ντοκουμέντα τους, που κάνουν αδύνατη τη συνεργασία, την όποια σύγκλιση και δεν μιλάμε μόνο για το κρίσιμο ζήτημα της ιδεολογίας αλλά και για δευτερεύοντα θέματα. Παρ' όλα αυτά, κάθονται στο ίδιο τραπέζι, συζητούν, ενίοτε αποφασίζουν, με όλες τις αντιφάσεις, για κάποια θέματα. Και μόνο το γεγονός ότι σήμερα συντάσσεται Ενημερωτικό Δελτίο σε διάφορες γλώσσες, με απόφαση αυτών των κομμουνιστικών και εργατικών κομμάτων, όπου το κάθε κόμμα διατυπώνει τις απόψεις και τους προβληματισμούς του ελεύθερα, είναι κάτι σημαντικό.

30. Νέες δυνάμεις, νέο αίμα, νέες ελπίδες: Από την άλλη μεριά υπάρχει ένας άλλος κύκλος στον οποίο μετέχουν αριστερά κόμματα και αριστερές οργανώσεις, μέσα στον οποίο διεξάγονται συζητήσεις και αναζητούνται τρόποι συντονισμού δράσης για την αντιμετώπιση της επίθεσης του κεφαλαίου, του ιμπεριαλισμού. Και μέσα στο χώρο αυτό υπάρχουν διαφορές και στα ιδεολογικά και στα πολιτικά ζητήματα αλλά και σ' ότι αφορά το ζήτημα των συμμαχιών. Η κοινή έκφραση και αυτών των δυνάμεων και όλων των ΚΚ που έχουν ευρωβουλευτές, μέσα στη συνασπισμένη ομάδα στην Ευρωβουλή δεν ακυρώνει τις καταγραμμένες διαφορές απόψεων. Απλώς βεβαιώνει ότι μπορεί να υπάρξει στοιχειώδης συνεργασία, επικοινωνία, χωρίς να μπαίνει σε δοκιμασία η ιδεολογική ταυτότητα του καθενός.
Ενώ υπάρχει αυτή η κατάσταση συνολικά στο χώρο της Αριστεράς και της οικολογίας στον κόσμο, γεγονός που αξιοποιεί στο έπακρο ο σκληρός πυρήνας του καπιταλισμού, ο ιμπεριαλισμός, διαπιστώνουμε επιταχυνόμενες εξελίξεις στη βάση του παγκόσμιου κινήματος, στη βάση της λεγόμενης κοινωνικής αριστεράς. Τα γεγονότα στο Σιατλ των ΗΠΑ, πριν λίγα χρόνια, ξάφνιασαν πολλούς, ακόμα και στο χώρο της Αριστεράς. Μάλιστα, δυνάμεις του χώρου αυτού έσπευσαν, τότε, να καταδικάσουν, εμμέσως πλην σαφώς, τις κινητοποιήσεις ως ελεγχόμενες από κέντρα του καπιταλισμού και ως έκφραση εσωτερικών αντιθέσεων του συστήματος. Ή, στην καλύτερη περίπτωση, ερμήνευαν αυτό το κίνημα ως αυθόρμητη αντίδραση μικροαστικών στρωμάτων χωρίς προοπτική. (Σήμερα -και σωστά- αλλάζουν τις εκτιμήσεις τους). Τα κινήματα αυτά, που τα είδαμε, μετά το Σιατλ, να κάνουν έντονη την παρουσία τους στην Πράγα, στη Νίκαια, (όπου το εργατικό στοιχείο ήταν έντονο), στο Κεμπέκ, στο Γκέτεμποργκ και ακόμα πιο αποφασιστικά στη Γένοβα, έχουν κάποια χαρακτηριστικά. Κατά τη γνώμη μας και ανεξάρτητα από την ποικιλία συνθημάτων και φορέων, το βασικό, γενικό χαρακτηριστικό τους είναι η σαφής αντίθεση στην "παγκοσμιοποίηση", στον ιμπεριαλισμό, στη "νέα τάξη". Είτε χαρακτηρίσουμε αυτά τα κινήματα αυθόρμητα είτε σπινθήρες-έκφραση μιας νέας πραγματικότητας είτε απάντηση στα κενά της δομημένης "επίσημης" Αριστεράς σήμερα, ένα είναι το γεγονός: Τα κινήματα αυτά κουβαλάνε τις δικές τους ιστορικές αποσκευές. Είναι πλατιά δημοκρατικά, με υψηλό αίσθημα αλληλεγγύης, με μεγάλη ανοχή και σεβασμό στην αντίθετη άποψη. Χωρίς να υπερβάλουμε, χωρίς να παραγνωρίζουμε αδυναμίες και λάθη στην οργάνωση αυτού του κινήματος, χωρίς περιττούς ενθουσιασμούς, μπορούμε να πούμε: Το κίνημα αυτό "δένει" με τις αγωνίες δισεκατομμυρίων ανθρώπων που ζουν σε απάνθρωπες συνθήκες, ενός απάνθρωπου συστήματος και διεκδικούν, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, έναν άλλο κόσμο.

31. Από τα πάνω, από τα κάτω: Ένα ερώτημα-δίλημμα που συχνά συναντάμε είναι αν οι νέες διεθνιστικές σχέσεις στις γραμμές του εργατικού, επαναστατικού κινήματος θα προκύψουν με συμφωνίες από τα πάνω ή οι νέες αυτές σχέσεις θα προκύψουν, θα επιβληθούν, αναγκαστικά από τη δράση του κινήματος στη βάση. Υπάρχει μια απολυτότητα σ' αυτό το ερώτημα γιατί υπάρχει και η λογική της σύνθεσης του πάνω με το κάτω. Μέσα από αυτή την κοινή δράση (σαν παρένθεση να υπογραμμίσουμε ότι αυτή προτείνεται από τα περισσότερα Κομμουνιστικά και αριστερά κόμματα σήμερα μέσα από τα ντοκουμέντα τους), θα διαμορφώνονται και εκείνες οι συνθήκες για μια γόνιμη συζήτηση για την εναλλακτική λύση της Αριστεράς. Επίσης υπάρχουν και άλλα ερωτήματα-διλήμματα ανάλογου χαρακτήρα με το προηγούμενο. Λέγεται λόγου χάρη από μερίδα δυνάμεων της Αριστεράς ότι για να έχει αποτελεσματικότητα ένα συντονισμένο διεθνές κίνημα, θα πρέπει πρώτα να ξεκαθαρίσει ότι με εκείνους που ερωτοτροπούν με τον εθνικισμό ή τη θρησκοληψία και ερμηνεύουν το μαρξισμό ως θρησκευτικό δόγμα, δεν μπορούμε να έχουμε προκοπή. Στην άλλη όχθη βρίσκεται ο αντίλογος, ο οποίος συγκεντρώνει τα πυρά του ενάντια στον οπορτουνισμό, όπως λεει, γιατί το κίνημα θα δυναμώσει, θα αναπτυχθεί και θα έχει νικηφόρα αποτελέσματα μόνο ξεκαθαρίζοντας τις γραμμές του από τα οπορτουνιστικά στοιχεία. Και στη μια και στην άλλη περίπτωση έχουμε να κάνουμε με μια πολεμική η οποία σε μεγάλο βαθμό, σήμερα, δεν έχει αντικειμενική βάση. Στο κάτω-κάτω και αν δεχτούμε αυτές τις αιτιάσεις ως ορθές, η ιστορία όλων των Διεθνών και των ενιομετωπικών κοινωνικών κινημάτων διδάσκει ότι, πέρα απ' όλα τα άλλα, αποτέλεσαν και χώρους ιδεολογικών αντιπαραθέσεων. Ο αμυντισμός και η ιδιόμορφη περιχαράκωση, που είναι το γνώρισμα της πρώτης περίπτωσης, δεν είναι κατ' ανάγκη και τελεσίδικα εχθρικός. Η "ιδεολογική καθαρότητα", που είναι το γνώρισμα της δεύτερης περίπτωσης πάσχει από έμπρακτη επιχειρηματολογία, πολύ περισσότερο που ο οπορτουνισμός είναι πολλές φορές ασύλληπτος, ακαθόριστος, απροσδιόριστος και ενίοτε έχει δυο ταυτότητες: Τη δεξιά και την "αριστερή". Το ζούμε αυτό εξάλλου και στη χώρα μας σήμερα.

32. Που θα κριθεί η ιδεολογική ηγεμονία: Προφανώς η ιδεολογική μάχη θα κριθεί στο έδαφος της αντικειμενικής πραγματικότητας. Και το έδαφος αυτό είναι οι αγώνες των εργαζομένων, αλλά και τα "νέα" κινήματα που κάνουν έντονη την παρουσία τους. Ο ιδεολογικός ηγεμόνας δεν επιβάλλεται με το ζόρι, με εκβιασμούς, με τακτικές μανούβρες. Το βέβαιο πάντως είναι ότι μέσα από την κοινή δράση των δυνάμεων της Αριστεράς μπορεί να επιτευχθούν δυο πράγματα: Το πρώτο η στήριξη της πάλης των εργαζομένων ενάντια στις ολομέτωπες επιθέσεις στα εργασιακά, κοινωνικά, δημοκρατικά τους δικαιώματα. Το δεύτερο, το άνοιγμα της συζήτησης για γενικότερα ζητήματα ιδεολογίας και στρατηγικής, όπου από τη συζήτηση αυτή και στη δοκιμασία της πράξης θα ξεκαθαρίζεται ποιοι είναι με ποιους και μέχρι που μπορεί να πάνε…! Αξίζει εδώ να θυμηθούμε τους παλιότερους μαρξιστές που μιλώντας για ανάλογες δύσκολες καταστάσεις, έγραφαν και έλεγαν: Μπορείς να νικήσεις έναν πιο ισχυρό αντίπαλο μόνο εντείνοντας στο έπακρο τις δυνάμεις σου, βρίσκοντας μαζικούς συμμάχους ακόμα και αβέβαιους, ασταθείς, ταλαντευόμενους…

33. Ας ξαναφέρουμε στο προσκήνιο, ενδυναμωμένο, το "Προλετάριοι όλων των χωρών ενωθείτε": Στην περίπτωση που συζητάμε δεν ψάχνουμε απλά για τέτοιους συμμάχους αλλά για την αναζήτηση της βασικής πηγής δύναμης, τα δισεκατομμύρια ανθρώπων του πλανήτη που είναι πισθάγκωνα δεμένοι. Το κίνημα των πρωτοπόρων χρειάζεται ασπίδες. Οι αντιστάσεις, οι αγώνες, η κοινή δράση σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο είναι αναγκαίες και αντικειμενικά εφικτές. Αυτό φυσικά μπορεί να συντελεστεί και χωρίς την ύπαρξη κάποιας διεθνούς. Απλά ένα διεθνές κέντρο θα συνέβαλε και στο συντονισμό και στην απαραίτητη κάλυψη κινημάτων. Από την άποψη αυτή ΝΑΙ, ΠΡΟΤΕΙΝΟΥΜΕ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΥΤΟΥ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ! Μπορεί στην αντίπερα όχθη του παγκόσμιου επιτελείου του ιμπεριαλισμού να υπάρξει το παγκόσμιο επιτελείο του αντιιμπεριαλισμού. Μπορεί απέναντι στη G7 να υπάρξει η G5, δηλαδή η εκπροσώπηση των παλιών και νέων επαναστατικών κινημάτων και των πέντε Ηπείρων σε ένα κέντρο συντονισμού του αγώνα. Μπορεί αν το θελήσουμε όσοι τασσόμαστε με το μέρος των εργαζομένων, των εκμεταλλευομένων, όσοι συμμετέχουμε στον αγώνα για τη σωτηρία του περιβάλλοντος, να συμβάλουμε σ' αυτό. Να ξαναφέρουμε στο προσκήνιο, ενδυναμωμένο, το σύνθημα του Κομμουνιστικού Μανιφέστου, "ΠΡΟΛΕΤΑΡΙΟΙ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΕΝΩΘΕΙΤΕ"!

34. Συγκυριακά αρνητική η κατάσταση: Η ΚΕΔΑ εκτιμά ότι η πολιτική κατάσταση, όπως αυτή διαμορφώνεται στη χώρα μας και γενικότερα τα τελευταία χρόνια, είναι συγκυριακά αρνητική για τους εργαζόμενους, για τους λαούς, για την Αριστερά κάθε απόχρωσης. Για λόγους που σχετίζονται, κυρίως, με τις αρνητικές εξελίξεις στο τέλος της δεκαετίας του 1980, ο γενικότερος πολιτικός άξονας γέρνει προς συντηρητική κατεύθυνση. Το εργατικό κίνημα βρίσκεται σε άμυνα, τα μεσαία στρώματα επηρεάζονται ιδεολογικά, πολιτικά από την αστική τάξη και όλο το δίκτυο των μηχανισμών της. Στο ιδεολογικό μέτωπο υπάρχει σύγχυση και μοιραία ο πρακτικισμός ή το όπως-όπως για να επιβιώσουμε, αντικαθιστά -ελπίζουμε προσωρινά- την αναλυτική του μαρξισμού, τη διαλεκτική. Θα αδικούσαμε την πραγματικότητα αν δεν υπογραμμίζαμε, με ιδιαίτερη έμφαση και αισιοδοξία, την ασίγαστη καθημερινή ταξική πάλη στις διάφορες χώρες, αυτόν τον ακήρυκτο "εμφύλιο πόλεμο", όπως εύστοχα σημείωνε ο Μαρξ. Δεν έχει τόση σημασία αν το εργατικό κίνημα, με τις μεγάλες, τεχνητές ή όχι, εσωτερικές συνδικαλιστικές δυσκολίες του, κινείται, σήμερα, με ζικ-ζακ και κάποια αστάθεια στο βηματισμό του. Το σημαντικό είναι ότι δίνει το "παρών" του και κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις, με βασικό στοιχείο την ενότητα ή την ενότητα στη δράση, αυτό το "παρών" είναι αρκετά δυνατό, όπως ακούστηκε στις πανελλαδικές απεργίες στις 26 Απρίλη και 17 Μάη του 2001 εργατών και μικρομεσαίων για τις οποίες γράφτηκαν και ειπώθηκαν πολλά. Αυτοί οι αγώνες, πέρα απ' όλα τα άλλα, επιβεβαιώνουν για μια ακόμα φορά τη μαρξιστική διαλεκτική ότι στην κοινωνική εξέλιξη, στις ταξικές κοινωνίες, ο "παίκτης" δεν είναι ένας. Είναι η απάντηση της ίδιας της ζωής σε όσους βιάστηκαν να τελειώσουν με την ιστορία. Προσγειώνουν όσους βιάστηκαν να "καθαρίσουν" με τις τάξεις και να μας ενσωματώσουν όλους στην έννοια του "κοινωνικού εταίρου", όσους βιάστηκαν να βάλουν στο ντουλάπι της ιστορίας την πάλη των τάξεων και τη βασική αντίθεση του σημερινού κόσμου, την αντίθεση εργασίας-κεφαλαίου, διαψεύδουν και εκείνους που βλέπουν το εργατικό, μαζικό κίνημα μέσα σε στεγανά κουτάκια όπου σε κάποια βρίσκονται οι "δικοί" μας και σε άλλα βρίσκονται οι "άλλοι".

35. Ταξικές αντιστάσεις χωρίς άμεσα πολιτικά αποκρυσταλλώματα: Αυτές οι αντιδράσεις-αντιστάσεις, κυρίως από τα κάτω, οι οποίες αντικαθρεφτίζουν ποσοτικές συσσωρεύσεις και συχνά αυθορμητισμό, δεν αντανακλώνται στο πολιτικό επίπεδο με ενίσχυση του αριστερού πόλου, των ξεχωριστών αριστερών δυνάμεων. Τα παραδοσιακά κομμουνιστικά κόμματα όλης της Ευρώπης και γενικότερα του κόσμου, οι ριζοσπαστικές παραδοσιακές αριστερές δυνάμεις, πιέζονται, χάνουν χρόνο με το χρόνο την επιρροή τους σε πλατιές μάζες και προσπαθώντας να αντέξουν τις πιέσεις, είτε αλλάζουν, αναθεωρούν (φανερά ή με τη μέθοδο της διολίσθησης) τα θεμελιακά μαρξιστικά τους χαρακτηριστικά, τις ταξικές, ιστορικές τους αναφορές, είτε δίνουν μάχη οπισθοφυλακών, αδυνατώντας να πιάσουν το νήμα της σύγχρονης καπιταλιστικής πραγματικότητας, της εντεινόμενης διεθνοποίησης, ("παγκοσμιοποίησης") και, φυσικά, της ανάγκης ενός ευρύτερου και οργανωμένου κινήματος, ενός αποτελεσματικού ταξικού αντίβαρου στον κόσμο, αντίστοιχου των καιρών. Μέσα σε αυτό το κλίμα, η πολυδιάσπαση της Αριστεράς, ο κατακερματισμός, οι έντονες και συχνά σχολαστικιστικές αντιδικίες, λειτουργούν απωθητικά για τους εργαζόμενους, για την κοινωνική Αριστερά, για τους λαούς. Αντικειμενικά, όλη αυτή η κατάσταση εξυπηρετεί τα σχέδια του πολυεθνικού κεφαλαίου και των πολιτικών του εκπροσωπήσεων. Και προφανώς είναι υπερβολή να κουβεντιάζει κανείς και να οχυρώνεται σήμερα πίσω από απολυτότητες, για το αν οι δυνάμεις του Ευρωκομουνισμού ή εκείνες της παραδοσιακής κομμουνιστικής αντίληψης ή εκείνες που ονομάστηκαν Μαοϊκό ρεύμα ή εκείνες που κινήθηκαν στον άξονα της 4ης Διεθνούς, είχαν ή έχουν δίκιο. Η ζωή είναι πιο σκληρή από τέτοιες αντιδικίες και οχυρώσεις. Όταν η ιδεολογική διαπάλη για τέτοια ζητήματα γίνεται στο έδαφος των σκοπιμοτήτων, χωρίς επιστημονικά επιχειρήματα, με γυρισμένη την πλάτη στη διαλεκτική, σύγχρονες απαντήσεις στα σύγχρονα προβλήματα δεν μπορεί να υπάρξουν. Ο βολονταρισμός και οι διώξεις στους "εσωκομματικούς" αντιπάλους θα έρχονται κατά κύματα και θα θυμίζουν εποχές που πληρώσαμε όλοι οι αριστεροί πολύ ακριβά. Οι αγωνίες, οι αντιδράσεις και οι αντιστάσεις από τα κάτω, της κοινωνικής αριστεράς, θα συνεχίσουν να "χωνεύονται" στα αμορτισέρ του συστήματος.

36. Να δούμε νηφάλια την κατάσταση: Δεν επιθυμούμε, ως κριτές των πάντων, να στήσουμε στον τοίχο κόμματα και δυνάμεις της Αριστεράς και να τους πετροβολάμε. Κάτι τέτοιο, άλλωστε, δεν θα έκανε τίποτα περισσότερο από το να προσθέσει ακόμα μια αδιέξοδη τυφλή πολεμική. Απλώς, πιστεύουμε ότι, μέσα από μια νηφάλια, όσο γίνεται, συζήτηση, χωρίς οχυρώσεις πίσω από "αλάθητα", θα "διαβαστεί" σωστότερα η πραγματικότητα, θα ξαναδιαβαστεί η θεωρία του επιστημονικού σοσιαλισμού με βάση και τη σημερινή πραγματικότητα, θα εντοπισθούν οι πραγματικές αδυναμίες και λάθη στην εφαρμογή της, απαραίτητος όρος για ένα κίνημα προοπτικής και ελπίδας, με αυτοπεποίθηση ότι το μέλλον του κόσμου πρέπει να είναι διαφορετικό από αυτό της σημερινής καπιταλιστικής βαρβαρότητας. Και για να παραφράσουμε κάπως το Λένιν, να πούμε ότι "αν αντικαταστήσουμε τη νηφάλια εξέταση της κατάστασης με τις "ψυχικές διαθέσεις" ή με το ανέμισμα της κόκκινης, της ροζ, της κίτρινης σημαιούλας, μπορεί να διαπράξουμε ανεπανόρθωτο λάθος, μπορεί να πέσουμε στο γκρεμό".

37. Συντηρητικοποίηση και αντιστροφή: Αυτή η συντηρητικοποίηση, στο επίπεδο της ψήφου, δεν είναι αντίστοιχη με την αντικειμενική πραγματικότητα. Δεν υποδηλώνει και συντηρητικοποίηση των συνειδήσεων των εργαζομένων και μάλιστα ανεπίστρεπτη. Από την άποψη αυτή, η Αριστερά, κομμουνιστική και μη, σαν ιδεολογία, σαν πολιτική, σαν πρακτική, δεν πέθανε, όπως βιάζονται πολλοί -και για αναγνωρίσιμους λόγους- να πουν! Ο πολιτικός θάνατός της θα μπορούσε να επέλθει αν η Αριστερά, με τα όποια και πολλά πολιτικά πρόσωπά της, δεν θα επιθυμούσε και δεν θα προσπαθούσε να αντιστοιχηθεί με την ιστορική νομοτέλεια, με την κοινωνική πραγματικότητα, αν ξεκόβονταν από τη ζωντανή, πάλλουσα αλλά λεηλατημένη, σήμερα, κοινωνική Αριστερά, αν έπαυε να αφουγκράζεται τη φωνή και τις αγωνίες του κόσμου που εκπροσωπεί ή θέλει να εκπροσωπήσει. Αν αυτό συνέβαινε -το γύρισμα της πλάτης στην πραγματικότητα- κάτι που κάθε μαρξιστής, κάθε κομμουνιστής, κάθε απλός αριστερός αλλά και κάθε ανήσυχος και σκεπτόμενος προοδευτικός άνθρωπος θα απεύχονταν, θα είχαμε μια πορεία προς τα πίσω, προς την εποχή της δημιουργίας των πρώτων σοσιαλιστικών ομίλων. Θα ζούσαμε έτσι οδύνες που δεν είναι ανάγκη να ξαναζήσει το εργατικό και επαναστατικό κίνημα. Και για όσο καιρό θα γεννιέται αυτό που έχει ξαναγεννηθεί, η συντηρητικοποίηση θα αποτελούσε τη μεγάλη δεξαμενή μέσα στην οποία θα έπεφταν οι αγωνίες και οι ελπίδες των εργαζομένων. Και όταν αυτή η δεξαμενή δεν θα είναι ικανή να τις χωρέσει, όταν η Αριστερά θα αυτομαστιγώνεται, θα τρωει τις σάρκες της, θα συζητά όχι για την αντικειμενική πραγματικότητα αλλά για…το γένος των αγγέλων, θα αναζητηθούν και θα βρεθούν παραδεξαμενές, παραμηχανισμοί, για να εξυπηρετήσουν μια τέτοια σκοπιμότητα, να κρατούν δεμένους πισθάγκωνα τους εργαζόμενους, τους εκμεταλλευόμενους, τους αδικημένους. Να κλείνουν, με μια κουβέντα, τους δρόμους στη σοσιαλιστική προοπτική της ανθρωπότητας, για όσο περισσότερο χρόνο μπορέσουν.

38. Η συντηρητική στροφή της σοσιαλδημοκρατίας. Τα "κεντροαριστερά" σενάρια: Η γενικότερη συντηρητικοποίηση συμπαρασύρει, συχνά με σαρωτικό τρόπο, την παραδοσιακή σοσιαλδημοκρατία, που, στο επίπεδο της ηγεσίας, μετατοπίζεται δυναμικά, χωρίς πλέον προσχήματα, ιδεολογικά και πολιτικά προς το νεοφιλελευθερισμό. Αυτή ακριβώς η συντηρητική στροφή της σοσιαλδημοκρατίας -που αυτοακυρώνεται σαν τέτοια στο επίπεδο της κορυφής- αντικαθρεφτίζεται, στον έναν ή στον άλλο βαθμό, στο εργατικό συνδικαλιστικό κίνημα, στο μαζικό κίνημα γενικότερα, όπου διαπιστώνεται μεγάλη αναντιστοιχία όξυνσης των προβλημάτων και ανάπτυξης των εργατικών αγώνων. Tόσο στη χώρας μας όσο και ευρύτερα στον κόσμο, οι ηγεσίες των σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων, θέλοντας να καλύψουν αυτή τη συντηρητική μεταμόρφωσή τους, αξιοποιούν κάθε προπαγανδιστική δυνατότητα, κάνουν ελιγμούς, διαστρεβλώνουν την πραγματικότητα, ώστε να διατηρήσουν την επιρροή τους στην παραδοσιακή τους βάση και ταυτόχρονα να πλαγιοκοπήσουν την Αριστερά, προωθώντας τα κάθε είδους κεντροαριστερά σενάρια. Αυτή η πολιτική μανούβρα που συνοδεύεται με προσφυγή σε διάφορα σύνδρομα, είναι μια πολιτική παγίδα με την οποία επιδιώκει να εγκλωβίσει καλόπιστους αριστερούς και να δημιουργήσει, εσωκομματικά, προβλήματα σε αριστερές δυνάμεις. Επιδιώκει και την επιρροή της στην παραδοσιακή βάση της να διατηρήσει και την Αριστερά να αποδυναμώσει -σε μια εποχή που η παρουσία και η ενδυνάμωσή της είναι ζήτημα κρίσιμης σημασίας- αλλά και τη συντηρητική στροφή και πολιτική της να καλύψει, να την περάσει με τους λιγότερους κλυδωνισμούς. Αυτή η πολιτική μανούβρα όχι μόνο πρέπει να απορριφθεί και να αντιμετωπιστεί με πειστικά επιχειρήματα αλλά την ίδια στιγμή η Αριστερά να ανοίξει μια σοβαρή και γόνιμη συζήτηση, μακριά από αφορισμούς και πολωτικές τακτικές, με τον κόσμο που παραδοσιακά επηρεάζει η σοσιαλδημοκρατία και ο οποίος δέχεται, μαζί με όλους τους άλλους εργαζόμενους, τις βαριές συνέπειες των συντηρητικών, νεοφιλελεύθερων επιλογών.
Ο κόσμος αυτός, οι αριστεροί και προοδευτικοί πολίτες, χρειάζεται, με συντροφική συζήτηση και επιμονή στη γραμμή της ενότητας ση δράση, να κληθούν να απαντήσουν ένα απλό αλλά κρίσιμο ερώτημα. Θα συμπορευτούν με την Αριστερά που είναι ανάγκη να δυναμώσει και να παίξει τον αναντικατάστατο ρόλο της ή θα σύρονται πίσω από τα διάφορα κεντροαριστερά σενάρια, που υλοποιούν τις κατευθύνσεις και την πολιτική του νεοφιλελευθερισμού και αποτελούν μια ακόμη εκδοχή του δικομματισμού; Δεν απλοποιούμε τα πράγματα, από μόνα τους είναι απλά. Αυτό εξάλλου αποδεικνύεται από τις αναταράξεις στις γραμμές των σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων, από τις αντιστάσεις της βάσης προς τον ηγετικό τους πυρήνα.
Με μια κουβέντα, η σοσιαλδημοκρατία, στο επίπεδο των δυνάμεων που την ηγεμονεύουν, δεν είναι σήμερα σοσιαλδημοκρατία. Αποτελεί, συχνά, τον κριό για το πιο εύκολο πέρασμα της διαβόητης "παγκοσμιοποίησης", των νεοφιλελεύθερων πολιτικών. Πολύ περισσότερο δεν μπορεί να ενταχθεί στην ευρύτερη έννοια της Αριστεράς. Είναι εντελώς διαφορετικά τα πράγματα σ' ότι αφορά την παραδοσιακή της βάση, που το μεγαλύτερο μέρος της, λόγω της θέσης της στην παραγωγή, εντάσσεται στην εργατική τάξη και εν δυνάμει στην έννοια της κοινωνικής Αριστεράς. Από την άποψη αυτή, η πολιτική που ταυτίζει τις ηγετικές δυνάμεις της σοσιαλδημοκρατίας με την παραδοσιακή της βάση και τις αντιμετωπίζει ενιαία στην ιδεολογική αντιπαράθεση, είναι πολιτική ζημιογόνα προοπτικά, αναντίστοιχη με την ίδια την αντικειμενική πραγματικότητα.

40. Πληθωρισμός αριστερών κομμάτων: Ο πληθωρισμός κομμάτων της Αριστεράς, ο κατακερματισμός, ενώ δεν δικαιολογείται σ' όλη τους την έκταση, έχει ωστόσο την εξήγησή του. Οι βασικοί παράγοντες που οδηγούν σ' αυτόν τον πληθωρισμό σχετίζονται με την ιδεολογική διαπάλη που γίνεται στο χώρο της Αριστεράς, διαπάλη που αντανακλά τις επιμέρους εσωταξικές διαφορές στις γραμμές της εργατικής τάξης και των άλλων εργαζομένων, τη διαχρονική και με σκαμπανεβάσματα διαπάλη μεταξύ του ταξικού και ρεφορμιστικού ρεύματος. Πέρα από αυτό, μεγάλα ιστορικά Αριστερά κόμματα θρυμματίζονται τόσο από εξωτερικούς παράγοντες, (διασπάσεις σε διεθνές επίπεδο που είχαν αντανάκλαση στα εθνικά επίπεδα), όσο και κυρίως από τους αντιδημοκρατικούς κανόνες που επέτρεψαν να δημιουργηθούν, ιστορικά, στο εσωτερικό τους, οι οποίοι ακύρωσαν τις λενινιστικές αρχές και την ουσία της λενινιστικής ερμηνείας του Δημοκρατικού Συγκεντρωτισμού. Έτσι, παρατηρείται το γεγονός να διώκονται ομοϊδεάτες όχι γιατί έγιναν "όργανα του εχθρού", (συνηθισμένη και συχνά εξοντωτική κατηγορία…), αλλά γιατί διατύπωσαν διαφορετική άποψη, στη βάση της κλασικής λογικής ότι ο μαρξισμός δεν είναι δόγμα αλλά καθοδήγηση για δράση. Αυτό το εσωκομματικό περιβάλλον, οδηγεί ή στη σκόπιμη σιωπή ως αποτέλεσμα μιας αντιμαρξιστικής, αστικής πειθαρχίας -που αργά ή γρήγορα, όπως σημείωνε ο Λένιν, δεν θα έχει καμιά αποτελεσματικότητα- και επομένως στην επικίνδυνη για το μέλλον αδράνεια σκέψης ή στη δίωξη και αποχώρηση. Είναι προφανές ότι ένα επαναστατικό πολιτικό υποκείμενο είναι αδύνατο να δημιουργήσει όρους για μια νέα, ανώτερη ποιοτικά, κοινωνική ελευθερία όταν ακυρώνει στο εσωτερικό του τις δυνατότητες των πρωτοπόρων δυνάμεων να αναζητήσουν και να κατανοήσουν τις αναγκαιότητες αυτής της ελευθερίας.
Μπορεί να υπάρχουν περιπτώσεις όπου μέσα στον "πληθωρισμό" κομμάτων της Αριστεράς κάποια από αυτά θέλουν να εκφράσουν, στην πράξη και "αμιγώς", τα μεσαία ή μεσαία στρώματα. (Μικροαστικά κόμματα). Οι περισσότερες όμως περιπτώσεις δημιουργίας Αριστερών κομμάτων ή οργανώσεων -τουλάχιστον σ' ότι αφορά την Ελλάδα- είναι το αποτέλεσμα των εσωτερικών, εσωκομματικών προβλημάτων, που σημειώσαμε. Αν κανείς διαβάσει προσεκτικά τα ντοκουμέντα -ιδεολογικά, προγραμματικά, πολιτικά- όλων αυτών των Αριστερών κομμάτων, θα διαπιστώσει πολλές ομοιότητες τόσο στον τρόπο ανάλυσης όσο και στο περιεχόμενο. Για λόγους μικροκομματικούς, μικροπολιτικούς, διογκώνονται και αναπαράγονται επιμέρους διαφορές, σύνδρομα, ιδιοτέλειες ακόμα και προσωπικές εχθρότητες, με μοιραίο επακόλουθο την αναπαραγωγή και του πληθωρισμού κομμάτων, οργανώσεων στο χώρο αυτό και των αρνητικών που συνεπάγεται κάτι τέτοιο για το λαϊκό κίνημα.

41. Δυο επιλογές για την Αριστερά: Η Αριστερά, κομμουνιστική και μη, ανεξάρτητα από τα λάθη και τις εσωτερικές της περιπέτειες, ήταν πάντα ενεργό πολιτικό υποκείμενο και -όταν υπερέβαινε τις λογικές που θεωρούσαν το μαρξισμό δόγμα- πρωτεργάτης στην ανάλυση και στην αναζήτηση του καινούργιου στην κοινωνική εξέλιξη. Συσπείρωσε κατά το παρελθόν τα φωτεινότερα μυαλά, κατόρθωσε να εντάξει, χωρίς να την ακυρώνει, την ατομική προσωπικότητα στη συλλογική και κάτω από όρους μπορεί να φεγγοβολήσει και πάλι. Σήμερα ο κάθε απλός αριστερός άνθρωπος διαπιστώνει ότι η Αριστερά εμφανίζεται πολιτικά επικίνδυνα αποδυναμωμένη και διαχρονικά αποτελεί ευάλωτο χώρο λεηλασίας για τα πολιτικά παιγνίδια των πολύχρωμων συντηρητικών, νεοφιλελεύθερων δυνάμεων. Αντιμέτωπος μ' αυτή την πραγματικότητα, η οποία βάσιμα εκτιμάται ότι θα γίνει πιο πιεστική σε επόμενη εκλογική αναμέτρηση, ο κάθε αριστερός πολιτικός οργανισμός πρέπει να σταθμίσει τις ευθύνες του. Δυο επιλογές βρίσκονται μπροστά σε όλους μας: Η μια να συνεχιστεί η αέναη και αδιέξοδη πολεμική, οι αντιπαραθέσεις στο χώρο της Αριστεράς, αντιπαραθέσεις που υποτάσσονται καιροσκοπικά στο μίζερο σήμερα και η άλλη η ενωτική δράση, η συνεργασία για τα προβλήματα, ο διάλογος. Ένας διάλογος χρήσιμος τόσο στην αναζήτηση απαντήσεων σε κρίσιμα ζητήματα τα οποία γέννησαν την ήττα, όσο και σαν στοιχείο παιδείας που θα αντανακλάται, αντικειμενικά, στο εσωτερικό όλων των κομμάτων της Αριστεράς και κυρίως στη νέα γενιά που δεν πρέπει μόνο να εκπαιδεύεται στο να πειθαρχεί -χρήσιμο- αλλά πριν από αυτό και να συλλογάται ελεύθερα. Η ιστορία, πάντως, δεν συγχωρεί στείρες αντιπαραθέσεις και αδράνειες την ώρα που τα προβλήματα του λαού οξύνονται, νέα δημιουργούνται και απαιτείται συστράτευση δυνάμεων, κοινή δράση της Αριστεράς, της δύναμης δηλαδή που μπορεί, ιστορικά, να πει και να εκφράσει στην πράξη έναν άλλο, διαφορετικό λόγο, από τις κατεστημένες δυνάμεις.

42. Η ενότητα δεν είναι αυτοσκοπός: Η ΚΕΔΑ υποστηρίζει -το ίδιο εκτιμούμε υποστηρίζουν και πολλές άλλες δυνάμεις της Αριστεράς- ότι η κοινή δράση, η συνεργασία, η ενότητα δεν είναι αυτοσκοπός. Μια τέτοια κατηγορία προσπαθούν να μας προσάψουν με αφοριστικό τρόπο ορισμένες δυνάμεις και από το χώρο της Αριστεράς. Η κοινή δράση, η γραμμή της ενότητας, ήταν και είναι εργαλείο, ήταν και είναι μέσο. Είναι επίσης αυτονόητο ότι κανένας από όλους τους φορείς της Αριστεράς, δεν είναι διατεθειμένος να εκχωρήσει την ιδεολογική του ταυτότητα, έστω και αν ολοφάνερα ορισμένα στοιχεία αυτής της ταυτότητας θα έπρεπε να ειδωθούν στο φως των νέων δεδομένων. Η πείρα, πάντως, βεβαιώνει πως ούτε η εκχώρηση ούτε η βίαιη συγχώνευση ταυτοτήτων ούτε οι βιαστικές ενέργειες της τελευταίας προεκλογικής ώρας, πρόσφεραν ή προσφέρουν λύση με προοπτική. Η ενότητα στη δράση, η παρέμβαση για την ανάπτυξη του κινήματος, θα δοκιμάζουν στο πρακτικό επίπεδο τις "αλήθειες" όλων, θα επιβεβαιώνουν ή θα ακυρώνουν πολιτικές. Αυτή η θέση δεν συνιστά άνοιγμα της πόρτας στον αγνωστικισμό και στη σχετικοποίηση των πάντων. Την ανάγκη του σήμερα αναδεικνύει και το δρόμο του επιστημονικού διαλόγου ως προϋπόθεση να απαντηθούν τα μεγάλα ερωτήματα που γεννήθηκαν, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια.

43. Οι δυσκολίες για προγραμματική συμφωνία: Πολλοί απλοί αριστεροί διερωτώνται γιατί δεν μπορεί να υπάρξει προγραμματική, στρατηγική σύγκλιση, γενικότερη πολιτική συμφωνία των δυνάμεων της Αριστεράς αλλά συγκεντρώνεται η προσοχή στο μερικό, στην κοινή δράση, στη συνεργασία πάνω στο πρόβλημα. Το ερώτημα αντανακλά έκφραση αγωνίας, επιθυμίας. Ωστόσο δεν παίρνει υπόψη πραγματικότητες ακόμα και σύνδρομα που υπάρχουν. Οι προγραμματικές, στρατηγικές συγκλίσεις δεν προκύπτουν, όταν προκύπτουν, σαν αποτέλεσμα επιθυμιών. Οι συνθέσεις γενικότερης σημασίας, όπου μπορούν να γίνουν, όσο μπορούν να γίνουν, δεν πρέπει να είναι βιαστική επιλογή της στιγμής. Το σωστό και το λάθος δεν ανακαλύπτονται σε κάποια εργαστήρια αλλά μέσα στη ζωή. Η ΚΕΔΑ, προσπαθώντας να αποδελτιώσει τα θετικά που άφησαν σαν παρακαταθήκη οι απόπειρες ενότητας της Αριστεράς στο πρόσφατο και παλιότερο παρελθόν, οδηγήθηκε στο συμπέρασμα-πρόταση ότι η διαδικασία της μίνιμουμ προσέγγισης, σήμερα, είναι ρεαλιστική και χρήσιμη, ως εργαλείο, ως μέθοδος, που προοπτικά μπορεί ν' ανοίξει το δρόμο και στη συνεργασία σε γενικότερα ζητήματα. Κάτω από το δεδομένο αυτό, η ΚΕΔΑ διατύπωσε την πρόταση-έκκληση για "ενότητα δράσης της Αριστεράς σε επάλληλους κύκλους, που θα ξεκινά από συνταυτιζόμενες δυνάμεις ως προς το ζήτημα της εξουσίας και θα φτάνει μέχρι τις επιμέρους συσπειρώσεις, συνεργασίες και μέτωπα που θα διαμορφώνουν το έδαφος για την ανάπτυξη κοινωνικών κινημάτων τα οποία αμέσως ή εμμέσως θα αποδυναμώνουν την εξουσία των πολυεθνικών, του κεφαλαίου".

45. Γέννηση του "ΧΩΡΟΥ διαλόγου και κοινής δράσης…": Στο πλαίσιο αυτών των διεργασιών και κινήσεων και σαν θετική και ενδιαφέρουσα εξέλιξη πρέπει να ειδωθεί και η δημιουργία του "ΧΩΡΟΥ διαλόγου και κοινής δράσης της Αριστεράς", την Άνοιξη του 2001. Αναμφίβολα δεν ήταν ούτε είναι μια εύκολη και ευθύγραμμη υπόθεση. Ευθύνη όλων είναι πώς θα εξελιχθεί και αν θα καταφέρει να γυρίσει σελίδα στις σχέσεις των δυνάμεων της Αριστεράς. Είναι ένα καινούργιο "στοίχημα" με την ιστορία.
Η σημαντική αυτή πρωτοβουλία έχει χαρακτηριστικά ανάλογων συσπειρώσεων που παρατηρούνται στην Ευρώπη και σ' ολόκληρο τον κόσμο. Αντανακλά, στον έναν ή το άλλο βαθμό, αγωνίες, συναισθήματα και προοπτικές που καταγράφονται στα νέα κινήματα τα οποία κάνουν τη δυναμική παρουσία τους, διεθνώς, τα τελευταία χρόνια. Ο "ΧΩΡΟΣ διαλόγου και κοινής δράσης της Αριστεράς" τόσο στο διακηρυκτικό επίπεδο όσο και στο πρακτικό διασφαλίζει εκείνους τους όρους που προϋποθέτουν μια ειλικρινή συνεργασία, και κάτω από προϋποθέσεις μπορεί να εξελιχθεί σε μια δυναμική πολιτική συμμαχία. Ο "ΧΩΡΟΣ…" δεν αποτελεί πεδίο επιβολής απόψεων αλλά έδαφος σύνθεσης. Από την ιδρυτική του εμφάνιση και καθημερινά δηλώνεται ότι όσοι συμμετέχουν θα σέβονται την ταυτότητα, την ιδιαιτερότητα, τις ιστορικές παραδόσεις της κάθε δύναμης που συμμετέχει. Η ομοφωνία, ο σεβασμός στην αντίθετη γνώμη, η δημοκρατική ανοχή, η κατανόηση της ανάγκης ότι πρέπει να γυρίσουμε σελίδα στο χώρο της Αριστεράς, επιτρέπουν σε όλες τις δυνάμεις της εντός και εκτός Βουλής Αριστεράς να πάρουν μέρος στο εγχείρημα, να πείσουν, να πειστούν και να συμβάλουν στη δημιουργία άλλων πολιτικών και κοινωνικών όρων τόσο στη χώρα μας όσο και γενικότερα. Κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις και κυρίως με την αποφυγή των λαθών του παρελθόντος, ο "ΧΩΡΟΣ…" μπορεί να αποτελέσει τον πολιτικό καταλύτη. Χωρίς να θέλουμε να συγκρίνουμε πολιτικά, κοινωνικά, ανόμοιες ιστορικά καταστάσεις, το ελπιδοφόρο αυτό εγχείρημα βάσιμα μπορεί να συγκριθεί με τις διεργασίες που συντελούνταν στο χώρο της Αριστεράς στις αρχές της δεκαετίας του 1950, διεργασίες που εναρμονίστηκαν, με τόλμη και μεγαλείο ψυχής, με τις διαθέσεις των αριστερών και προοδευτικών δυνάμεων και ανθρώπων εκείνης της εποχής.

46. Οι προσπάθειες για διεύρυνση του "ΧΩΡΟΥ…": Η ΚΕΔΑ συμμετέχει, με τη δική της ταυτότητα, τη δική της πολιτική κουλτούρα, τις δικές της απόψεις και αγωνίες, ενεργά και δραστήρια στην πρωτοβουλία του "ΧΩΡΟΥ διαλόγου και κοινής δράσης της Αριστεράς". Ο τίτλος αυτής της πρωτοβουλίας αποδίδει, στη σημερινή συγκυρία, με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια, τους στόχους αλλά και τις αγωνίες των αριστερών δυνάμεων που ανέλαβαν τη μεγάλη ευθύνη να τη συγκροτήσουν. Είναι μια προσπάθεια που ανοίγει δρόμους επικοινωνίας μεταξύ των αριστερών δυνάμεων, ώστε από κοινού και στη βάση της αρχής της ομοφωνίας σήμερα να δώσουν απαντήσεις σε μεγάλα πολιτικά, ιδεολογικά ζητήματα αλλά κυρίως να συντονίσουν τη δράση τους στα καθημερινά προβλήματα του λαού και του τόπου. Ανεξάρτητα από τις όποιες αιτιάσεις προβάλουν ορισμένες δυνάμεις της Αριστεράς (ΚΚΕ, ΝΑΡ, κλπ) για μη συμμετοχή στο "ΧΩΡΟ…", η ΚΕΔΑ υποστήριξε και υποστηρίζει ότι η πόρτα πρέπει να μείνει ανοιχτή και σαν διακήρυξη αλλά πολύ περισσότερο σαν πράξη ώστε να μην παρεμποδίζει, αντίθετα να συμβάλει θετικά με πειστικό και συντροφικό τρόπο στη συμμετοχή όλων.
Για λόγους πρακτικούς και όχι τόσο ουσίας, θα μπορούσε να εξεταστεί η σκέψη για αναζήτηση ενός πιο εύχρηστου τίτλου αυτής της πρωτοβουλίας, ο οποίος θα αντικαθρεφτίζει τη Συσπείρωση κομμουνιστικών, αριστερών, οικολογικών, προοδευτικών δυνάμεων. Η πρόταση αυτή δεν ακυρώνει τα δυο συστατικά του "ΧΩΡΟΥ…", την κοινή δράση και το διάλογο, απλά επιθυμεί να δώσει μια νέα πολιτική δυναμική στην προσπάθεια δημιουργίας των προϋποθέσεων της αξιόπιστης εναλλακτικής πρότασης απέναντι και στις δυο εκδοχές του νεοφιλελευθερισμού.

47. Η οικονομική ταυτότητα της χώρας αλλάζει: Οι εξελίξεις, οι αλλαγές στην οικονομία της χώρας, μέσα στο πλέγμα των σημερινών δεδομένων της παγκόσμιας οικονομίας, δεν συνιστούν αλλαγή στο σύνολο των παραγωγικών σχέσεων, όμως δημιουργούν νέες πραγματικότητες στο χώρο των παραγωγικών δυνάμεων, στην ταξική διάρθρωση της κοινωνίας, στο πολιτισμικό επίπεδο, ακόμα και στις διαπροσωπικές σχέσεις των ανθρώπων. Η προσέγγιση της πραγματικότητας, όπως εμφανίζεται και όχι όπως θα επιθυμούσαμε, είναι ζήτημα μεγάλης πολιτικής αλλά και πρακτικής σημασίας για την καθημερινή δράση, για την προοπτική της Αριστεράς. Μέσα στις αλλαγές και αναδιαρθρώσεις που συντελέστηκαν και συντελούνται, ολόκληροι παραγωγικοί, βιομηχανικοί κλάδοι καταστρέφονται. Κλάδοι ή συγκεκριμένες βιομηχανίες που μπορούν να επιβιώσουν και αντιστέκονται (π.χ SOFTEX, ΛΑΡΚΟ, λιπάσματα, κλπ) συγκεντρώνουν πάνω τους τα πυρά των πολυεθνικών ή διαφόρων καρτέλ ή διαπλεκόμενων ντόπιων με ξένους. Το μεγάλο ελληνικό κεφάλαιο παραδοσιακά, γενικά, κομπραδόρικο, δραστηριοποιείται στη λογική που καθορίζουν τα μεγάλα οικονομικά, ιμπεριαλιστικά κέντρα, ως θυγατρικό ή ως "σύμμαχο" μεγάλων πολυεθνικών. Η άποψη που διατυπώνεται ότι το μεγάλο ελληνικό κεφάλαιο και η πολιτική του εκπροσώπηση, κινούνται ως μικροί ιμπεριαλιστές στην περιοχή των Βαλκανίων και ευρύτερα των παρευξείνιων χωρών, δεν παίρνει υπόψη τη σύνθεση και το χαρακτήρα του ελληνικού μεγάλου κεφαλαίου. Πολιτικά ορθό και προπαγανδιστικά πιο αποτελεσματικό θα ήταν να πει κανείς ότι αποτελεί τον μεσάζοντα, το εργαλείο των μεγάλων δυνάμεων. Στη θέση παραδοσιακών βιομηχανικών μονάδων αναπτύσσεται ένα πλέγμα νέων επιχειρήσεων που συνυφαίνεται με την ταχύτατα αναπτυσσόμενη τα τελευταία χρόνια "τουριστική βιομηχανία". Σ' αυτή την "τουριστική βιομηχανία" αναπτύσσονται ξένοι οικονομικοί κολοσσοί και σήμερα ελέγχουν τους βασικούς κρίκους στην τουριστική αλυσίδα.

48. Ο νεοφιλελευθερισμός επιχειρεί να πάρει εκδίκηση: Οι αλλαγές, οι αναδιαρθρώσεις στην οικονομία εντάσσονται, ως ένα βαθμό, μέσα στο πλαίσιο αντικειμενικής ανάπτυξης του καπιταλισμού. Οι ραγδαίες πολιτικές εξελίξεις που συντελέστηκαν στον κόσμο την περασμένη δεκαετία οδήγησαν στη συγκυριακή κυριαρχία του νεοφιλελευθερισμού ο οποίος, με έναν έντονο επιθετικό και βίαιο τρόπο επιχειρεί, στην πράξη και με νομοθετικές ρυθμίσεις, να καταργήσει το πλέγμα εκείνο των εργασιακών, κοινωνικών σχέσεων που για πάνω από έναν αιώνα αποτελούσε σημαντικό κρίκο στην παραγωγική αλυσίδα. Είναι τυπικά κραυγαλέα αντιφατικό ότι ενώ αναπτύσσεται θεαματικά η παραγωγή προϊόντων και πλούτου, την ίδια στιγμή χειροτερεύει η θέση των εργαζομένων. Στην πραγματικότητα αυτή η αντιφατικότητα είναι η έκφραση του παραλογισμού του καπιταλιστικού συστήματος και αναδεικνύει τη θέση του Μαρξ ότι σε τελική ανάλυση, σ' ότι αφορά το μοίρασμα της κοινωνικής πίττας στον καπιταλισμό, αυτό καθορίζεται από τη δύναμη! Κατά συνέπεια το ζήτημα που προκύπτει δεν είναι μόνο η καταγγελία για το "κακό που μας βρήκε", αλλά η προώθηση συγκεκριμένων μέτρων και πρακτικών αντιστροφής της κατάστασης, η συσπείρωση δυνάμεων μέσα από την κοινή δράση, ώστε να ανακοπεί αυτή η επιθετικότητα. Να τεθεί το πραγματικό ζήτημα όχι της κατάργησης θεμελιακών δικαιωμάτων αλλά της βελτίωσής τους με στρατηγικό στόχο την κατάργηση όλων των αιτιών που παράγουν και αναπαράγουν την αδικία.

49. Οι βασικές σταθερές της Αριστεράς: Δεν έχει σημασία αν εμείς στην ΚΕΔΑ συμφωνούμε με τις επιστημονικά εμπεριστατωμένες θέσεις για την νέου τύπου ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας που διατυπώθηκαν στο 12ο συνέδριο του ΚΚΕ και για ένα διάστημα αποτέλεσαν σημαντικό στοιχείο προβληματισμού πολλών φορέων. ΄Όλες οι δυνάμεις της Αριστεράς στις αναλύσεις τους για την οικονομία ξεκινούν από μερικές βασικές σταθερές, σε αντίθεση με τις "σταθερές" του νεοφελελευθερισμού. Παρά τις όποιες επιμέρους διαφορές, στα προγράμματα των αριστερών δυνάμεων σχετικά με την οικονομία, βάσιμα εκτιμούμε ότι σε πάρα πολλά θέματα υπάρχει σύμπτωση απόψεων και θέσεων και από την άποψη αυτή το πεδίο σύνθεσης και κοινής δράσης είναι ευρύτατο μπροστά μας. Προφανώς αυτή η σύνθεση δεν μπορεί να γίνει με ανάδειξη των διαφορών και την κατάπνιξη μέσα σ' αυτές των κοινών θέσεων και διαπιστώσεων. Το παράδειγμα για το ασφαλιστικό και ανεξάρτητα αν ναυάγησε η προσπάθεια για τη δημιουργία κοινής επιτροπής πάλης, από την άποψη της προσέγγισης είναι θετικό και απέδειξε ότι μπορεί να βρεθεί τρόπος για κοινές επεξεργασίες και κοινή δράση σε πολλά ζητήματα της οικονομίας.

50. Για τις δημόσιες επιχειρήσεις και οργανισμούς: Είναι γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια έχει χυθεί πολύ μελάνι σχετικά με το ζήτημα των δημόσιων επιχειρήσεων, των ΔΕΚΟ, των επιχειρήσεων στρατηγικής σημασίας. Όλες οι ΔΕΚΟ ή οι περισσότερες, έγιναν επιχειρήσεις δημόσιου χαραχτήρα επί συντηρητικών κυβερνήσεων. Το επιχείρημα σήμερα και της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ, ότι τάχα τα πράγματα άλλαξαν άρα αλλάζουμε θέση, είναι επιχείρημα αφηρημένο, επιχείρημα σκοπιμοτήτων. Καπιταλισμό είχε η Ελλάδα και επί ΕΡΕ και επί ΝΔ και επί ΠΑΣΟΚ. Γιατί λοιπόν παλιότερα να είναι οι ΔΕΚΟ στο δημόσιο; Ο λόγος ήταν απλός: Το έργο που προσφέρουν οι ΔΕΚΟ είναι πολύπλευρο και δεν σχετίζεται απλά μόνο με την αποκόμιση κέρδους. Η δαπάνη για έργα υποδομής μιας μεγάλης ΔΕΚΟ είναι τεράστια και από την άποψη αυτή ο ιδιώτης καπιταλιστής που θέλει γρήγορο και μεγάλο κέρδος, δεν αποτολμά μια τέτοια επένδυση. Την ίδια στιγμή, τα έργα υποδομής στις ΔΕΚΟ, έμμεσα ή άμεσα, διευκολύνουν, εξυπηρετούν και τον ιδιώτη καπιταλιστή. Ένας δρόμος δεν κατασκευάζεται για να μεταφέρει εκδρομείς τα Σαββατοκύριακα και στις διακοπές. Χρησιμοποιείται και από τους βιομηχάνους και από τους έμπορους για τη μεταφορά των προϊόντων τους. Αν πλήρωναν αυτοί για την κατασκευή του θα ήταν ασύμφορο. Ανάλογα λειτούργησαν και τα δίκτυα της ΔΕΗ και τα δίκτυα του ΟΤΕ, κλπ. Επομένως ο λαός πλήρωσε τεράστια ποσά για τα έργα υποδομής των ΔΕΚΟ, ποσά που σε σημερινές τιμές ισοδυναμούν με πολλά τρισεκατομμύρια δραχμές. Ο λαός, κατά συνέπεια, είναι ο ΙΔΙΟΚΤΗΤΗΣ όλων των ΔΕΚΟ. Αυτή την υποδομή ή τα φιλέτα αυτής της υποδομής, θέλουν και παίρνουν σήμερα οι ιδιώτες για δικό τους ατομικό όφελος. Δεν τους αρκεί πλέον η απλή χρησιμοποίησή τους. Με λίγα λόγια ένας διαμορφωμένος τεράστιος πλούτος του λαού που θα μπορούσε και έπρεπε να διαφυλαχθεί, εκποιείται στο όνομα των ντόπιων και διεθνών μονοπωλιακών συμφερόντων.

51. Ο λαός πληρώνει για τους μεγάλους: Οι ΔΕΚΟ και ως δημόσιες επιχειρήσεις λειτουργούσαν πάντα στη λογική εξυπηρέτησης των γενικότερων συμφερόντων του μεγάλου κεφαλαίου και στις γνωστές λογικές των πελατειακών σχέσεων. Εφαρμόζουν ειδική τιμολογιακή πολιτική για τους λεγόμενους "μεγάλους πελάτες". Γνωστή είναι η περίπτωση της παροχής ηλεκτρικού ρεύματος πολύ κάτω του κόστους στην ΠΕΣΙΝΕ. Η ΕΥΔΑΠ ζημιώνει σοβαρά από την τιμολογιακή της πολιτική για την ΑΓΕΤ, για εταιρείες λιπασμάτων και άλλους καταναλωτές μεγάλων ποσοτήτων νερού. Ο απλός εργαζόμενος και συνταξιούχος, σε τελική ανάλυση, επιδοτεί αυτές τις μεγάλες επιχειρήσεις, τους μεγάλους λεγόμενους πελάτες. Ο ΟΤΕ διαθέτει το δίκτυό του, περιουσία του λαού, στις ιδιωτικές εταιρείες της κινητής τηλεφωνίας με τιμές για την κάθε κλήση, προκλητικά προνομιακές για τις εταιρίες αυτές. Η Δημόσια Επιχείρηση Πετρελαίου δίνει μεγάλες πιστώσεις σε εφοπλιστικές εταιρείες για την αγορά πετρελαίου. Η εξόφληση των οφειλών του μεγάλου κεφαλαίου προς τις ΔΕΚΟ γίνεται συνήθως με "ρυθμίσεις", οι οποίες είναι ιδιαίτερα επωφελείς για το ίδιο και σε βάρος βέβαια των δημοσίων επιχειρήσεων. Κατά κανόνα, οι προμήθειες αλλά και τα μεγάλα έργα στις ΔΕΚΟ ανατίθενται σε ιδιωτικές επιχειρήσεις. Έτσι, στις επιχειρήσεις αυτές δημιουργούνται σχέσεις εξάρτησης από συγκεκριμένα μονοπώλια, συχνά με σοβαρές συνέπειες στη συνολική ανάπτυξή τους, ενώ καθυστερεί η τεχνογνωσία, δυσκολεύεται η διαδικασία συντήρησης των έργων ή του εξοπλισμού κλπ. Υπάρχουν ιδιωτικά μονοπωλιακά συγκροτήματα, τα οποία είναι κρατικοδίαιτα, αφού ένα μεγάλο μέρος της δραστηριότητάς τους καλύπτεται από τις μελέτες, τις προμήθειες και τα έργα που τους αναθέτουν οι ΔΕΚΟ. Μια σειρά μελετών και έργων που θα μπορούσαν να γίνουν από το επιστημονικοτεχνικό προσωπικό και τις υπηρεσίες των ΔΕΚΟ ανατίθενται σε ιδιωτικές επιχειρήσεις, με πολλαπλάσιο κόστος. Προκειμένου να καλυφθούν οι ανάγκες του ισοζυγίου πληρωμών και η εξυπηρέτηση του δημόσιου εξωτερικού χρέους οι κυβερνήσεις υποχρεώνουν μια σειρά ΔΕΚΟ, να δανείζονται από το εξωτερικό. Πρόκειται για δάνεια που συχνά οι ίδιες οι ΔΕΚΟ δεν τα χρειάζονται. Η πρακτική αυτή ακολουθήθηκε με ένταση στη δεκαετία του 1980 και σήμερα εκδηλώνονται οι δραματικές συνέπειες. Πολλές ΔΕΚΟ (ΟΣΕ, αστικές συγκοινωνίες κλπ) υποχρεώνονται να παρέχουν τις υπηρεσίες τους στους πολίτες σε τιμές κάτω του κόστους. Πρόκειται για μια πολιτική κοινωνικού χαρακτήρα, το κόστος της οποίας, αντί να καλύπτεται από τον Κρατικό Προϋπολογισμό, "φορτώνεται" στις δημόσιες επιχειρήσεις αυξάνοντας τα ελλείμματά τους, τα οποία η Κυβέρνηση παροτρύνει τις ΔΕΚΟ να καλύψουν με δανεισμό και ο φαύλος κύκλος οδηγεί στην προκλητική σημερινή πολιτική που ρίχνει όλα τα βάρη, όλες τις ευθύνες στους εργαζόμενους. Η πολιτική προσλήψεων στις ΔΕΚΟ "αξιοποιείται" για την κάλυψη των ρουσφετολογικών "αναγκών" της εκάστοτε κυβέρνησης ιδιαίτερα σε προεκλογικές περιόδους και όχι για τη εξυπηρέτηση των αναγκών ανάπτυξης των δημοσίων επιχειρήσεων. Έτσι παρατηρείται σε ορισμένες υπηρεσίες των ΔΕΚΟ να υπάρχει πλεονάζον προσωπικό και σε άλλες ή σε τομείς τους να εμφανίζονται ελλείψεις. Σημαντική πλευρά της πολιτικής προσλήψεων είναι η μαζική πρόσληψη εκτάκτων, κατά κανόνα για την κάλυψη παγίων αναγκών. Αυτοί οι εργαζόμενοι είναι πολιτικοί όμηροι της εκάστοτε κυβέρνησης. Έτσι η συνολική πολιτική προσλήψεων, καθώς και η μη ορθολογική κατανομή και αξιοποίηση του προσωπικού, επιβαρύνει τις ΔΕΚΟ μεγαλώνοντας τα ελλείμματά τους.

52. Η πανάκεια των ιδιωτικοποιήσεων: Το επιχείρημα των "νεοφιλελεύθερων", όποιου χρώματος, ότι η ιδιωτικοποίηση θα σημάνει αποτελεσματικότερη λειτουργία, ότι οι ιδιώτες έχουν καλύτερο μάνατζμεντ, κλπ, είναι δημοκοπικό. Το γεγονός της χρεοκοπίας ή της υπερχρέωσης μιας σειράς επιχειρήσεων οι οποίες ήταν στα χέρια ιδιωτών και μετατράπηκαν στις λεγόμενες "προβληματικές" το επιβεβαιώνει. Όσο για τα κεφάλαια που τάχα θα βρεθούν με την "Ιδιωτικοποίηση, τη μετοχοποίηση και θα επενδυθούν, μπορούμε να υπογραμμίσουμε τα εξής: Πρώτο: Κεφάλαια μπορούν να υπάρξουν από τον τζίρο των ίδιων των επιχειρήσεων αν τερματιστεί η προνομιακή σχέση τους με το μεγάλο ιδιωτικό κεφάλαιο και προωθηθούν προγράμματα εξυγίανσης και ορθολογικής διαχείρισης των ΔΕΚΟ σύμφωνα με τις προτάσεις των εργαζομένων. Δεύτερο: Το γεγονός ότι ιδιωτικοποιούνται οι πιο κερδοφόρες ΔΕΚΟ, ή τα πιο κερδοφόρα τμήματά τους, ΔΕΚΟ που όχι μόνο δεν έχουν ανάγκη κεφαλαίων προκειμένου να κάνουν επενδύσεις, αλλά δεν μπορούν να επενδύσουν ούτε αυτά που ήδη έχουν, (παράδειγμα ο ΟΤΕ), ακυρώνει τους ισχυρισμούς των αρμόδιων και όλων των δημοκόπων. Πολλές κερδοφόρες ΔΕΚΟ έχουν, άλλωστε, μεγαλύτερη δανειοληπτική ή πιστοληπτική ικανότητα από το ίδιο το κράτος. Τώρα που ωρίμασαν τα πράγματα, τώρα που ο λαός πλήρωσε όλο το κόστος της επένδυσης για τις ΔΕΚΟ, τώρα που όλοι τους, "εκσυγχρονιστές" του ΠΑΣΟΚ και νεοφιλελεύθεροι της ΝΔ, εκτιμούν ότι οι διεθνείς και ντόπιες πολιτικές συνθήκες είναι ευνοϊκές για το μονοπωλιακό κεφάλαιο, δεν τους φτάνει να πάρουν ένα μέρος, δεν τους φτάνει η συμμετοχή στα κέρδη, δεν τους αρκούν οι ευνοϊκές ρυθμίσεις, τα θέλουν όλα. Θέλουν τα τρισεκατομμύρια που επένδυσε ο λαός σ' αυτές τις επιχειρήσεις. Θέλουν το αίμα, τον ιδρώτα του. Θέλουν καθεστώς εργασιακού μεσαίωνα στις επιχειρήσεις αυτές για να μπορούν να αποκομίσουν, εκ του αφαλούς και χωρίς να έχουν καταβάλει ούτε μια δραχμή, ακόμα περισσότερα κέρδη. Από την άποψη αυτή, είτε με πολιτικά κριτήρια, είτε με νομικά δει κανείς το ξεπούλημα ή την εκχώρηση στους ιδιώτες μέρους ή ολόκληρης ΔΕΚΟ, είναι μια καθαρή ΚΛΟΠΗ για το σήμερα και πραγματική ΛΗΣΤΕΙΑ για το αύριο του λαού και του τόπου.

53. Τι μέλλει γενέσθαι: Ανεξάρτητα από τα παραπάνω, το γεγονός είναι ότι η κατάσταση συνεχίζει να είναι αρνητική. Η πολιτική Κέϋνς, που συντηρούσε την κρατική παρέμβαση στην οικονομία, βρίσκεται σήμερα, για γενικότερους λόγους, σε υποβαθμισμένη θέση. Ο αμερικάνικος πιλότος "τα πάντα στους ιδιώτες", λειτουργεί σαν παγκόσμιος οδοστρωτήρας. Το αντίπαλο δέος δεν υπάρχει. Αυτή είναι η πραγματικότητα. Όμως κάτω από αυτή την πραγματικότητα υπάρχει μια άλλη, υπάρχουν τα γενικότερα συμφέροντα ενός ολόκληρου κόσμου και όχι μόνο αυτών που εργάστηκαν κι' έστησαν αυτές τις επιχειρήσεις. Όταν λοιπόν αλλάξουν οι συσχετισμοί και τεθούν ζητήματα νέων αναπτυξιακών πολιτικών ποια θα είναι τα εφόδια, τα εργαλεία εκείνων που θα κληθούν να υπηρετήσουν αυτές τις πολιτικές; Σ' αυτό το ερώτημα η Αριστερά δεν πρέπει να αποφύγει απάντηση. Μπορεί ορισμένοι να τη χαρακτηρίσουν οπισθοδρομική, ότι επιμένει δήθεν στο παρελθόν, ότι δίνει μάχη χαρακωμάτων ή ακόμα χειρότερα είναι με τους "τεμπέληδες", όπως συστηματικά λένε οι δημοκόποι, όμως πρέπει να πει το λόγο της που είναι συνάρτηση της γενικότερης πολιτικής και των στρατηγικών της. Υποστηρίζουμε ότι για λόγους εθνικούς, οικονομικούς, κοινωνικούς, κρίσιμης σημασίας ΔΕΚΟ και μεγάλες στρατηγικές μονάδες, πρέπει να βρίσκονται στον έλεγχο του δημοσίου. Υπό ορισμένες προϋποθέσεις αυτές οι επιχειρήσεις μπορούν και πρέπει να παίξουν σήμερα και μελλοντικά, το ρόλο του μοχλού ανάπτυξης. Και μια από τις πιο σημαντικές προϋποθέσεις είναι να πάρει τέλος ο πολιτικός ραγιαδισμός των κυβερνώντων, η υπόκλιση και η πειθαρχία στις επιλογές των ξένων, στο όνομα διαφόρων σκοπιμοτήτων επιζήμιων για το λαό και τον τόπο. Οι ΔΕΚΟ και οι στρατηγικές επιχειρήσεις έχουν προβλήματα λειτουργίας και πρώτοι οι εργαζόμενοι σ' αυτές, εδώ και χρόνια, τα έχουν εντοπίσει και κάνουν συνέχεια συγκεκριμένες προτάσεις για τη λύση τους. Αυτά τα προβλήματα δεν αφορούν τα λεγόμενα "προνόμια" των εργαζομένων, δεν έχουν σχέση με τις εργασιακές σχέσεις. Τα προβλήματα σχετίζονται με τον τρόπο που οι διάφορες κυβερνήσεις, οι διάφοροι μηχανισμοί, οι διάφοροι αετονύχηδες τις χρησιμοποίησαν για ίδιον όφελος. Τις δικές τους ευθύνες σήμερα ρίχνουν στους εργαζόμενους για να περάσουν τα γενικότερα σχέδια ξεπουλήματος και λεηλασίας. Με βάση αυτά τα δεδομένα, όχι μόνο πρέπει να αποκρουστούν οι εκβιασμοί της κυβέρνησης για αλλαγή, ανατροπή, σάρωμα των εργασιακών σχέσεων, αλλά να διαμορφωθούν οι όροι για τη σωτηρία αυτών των επιχειρήσεων. Και δεν υπάρχει άλλος δρόμος από την αποφασιστική, σχεδιασμένη, κοινή αντίσταση και δράση των εργαζομένων σ' αυτές αλλά και όλου του εργαζόμενου λαού. Για λόγους που ο κάθε πολίτης κατανοεί, αυτή η μάχη πρέπει να δοθεί με μεγαλύτερη αποφασιστικότητα στους κρίσιμους τομείς της Υγείας και της Παιδείας. Αν συνεχιστεί η σημερινή κατάσταση, σε λίγα χρόνια μόνο οι "έχοντες και κατέχοντες" θα μπορούν να χρησιμοποιούν υπηρεσίες υγείας, μόνο αυτών τα παιδιά θα έχουν πρόσβαση σε βασικούς τομείς της παιδείας. Βεβαίως έχει διαμορφωθεί ένα νομικό καθεστώς το οποίο βρίσκεται στον αντίποδα αυτών των θέσεων και αυτό το καθεστώς έχει δημιουργήσει νέα δεδομένα. Αλλά και η νομοθεσία και τα δεδομένα αλλάζουν. Σημασία έχει η γενική, πολιτική, στρατηγική του ζητήματος. Και η Αριστερά οφείλει να βλέπει και το σήμερα και το αύριο.

54. Νέες τεχνολογίες-ευλογία ή κατάρα: Δεν είναι η πρώτη φορά που ο εργάτης, ο εργαζόμενος βρίσκεται αντιμέτωπος με αυτό το ερώτημα. Η απάντηση από τους μαρξιστές ήταν απλή και κατηγορηματική: Η τέχνη, οι επιστήμες, οι νέες ανακαλύψεις να μπουν στην υπηρεσία για το καλό του ανθρώπου. Αν αυτό δεν συμβαίνει σήμερα, σε τίποτα δεν βοηθά η καταγγελία, η δαιμονοποίηση. Να παλέψουν οι άνθρωποι να πάψει να συμβαίνει αυτό, να πάρουν τέλος οι τερατώδεις αντιφάσεις του σημερινού κόσμου. Και αυτό δεν θα γίνει ούτε με ευχές ούτε με λιτανείες ούτε πολύ περισσότερο με την καταστροφή των επιτευγμάτων του ανθρώπου.
Ο τρόπος χρήσης των νέων τεχνολογιών διαμορφώνει συνθήκες για ανατροπές στις εργασιακές σχέσεις, για κατάργηση και παραβιάσεις δικαιωμάτων από τη μεριά αυτών που κρατούν το πακέτο των μετοχών στην παραγωγή και εκμετάλλευση αυτών των νέων τεχνολογιών. Με τις νέες τεχνολογίες, με τη ραγδαία εξέλιξη στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές, στην τηλεργασία, αναπτύσσεται ταυτόχρονα και με ρυθμούς γρήγορους, η υπεργολαβία, το φασόν, η "δουλειά στο σπίτι". Μεγάλες μάζες ειδικευμένου εργατοτεχνικού δυναμικού, χάνουν την "άμεση" σχέση που είχαν μέχρι χθες, με τον κεφαλαιούχο, με τον ιδιοκτήτη των μέσων παραγωγής. Παράγουν από απόσταση σημαντικό μέρος των προϊόντων, καλύπτουν μεγάλο μέρος, από απόσταση, των διαφόρων υπηρεσιών. Σαν αυτοαπασχολούμενοι και με την αυταπάτη ότι κερδίζουν περισσότερα χρήματα για την κάλυψη των αναγκών τους, δέχονται, "εθελοντικά", να παραβιάζεται το θεσμοθετημένο και πολύ περισσότερο το συμβατικό ωράριο, τα ασφαλιστικά, συνταξιοδοτικά τους δικαιώματα, σε τελική ανάλυση τα συνδικαλιστικά και δημοκρατικά τους δικαιώματα. Ταυτόχρονα, εργάζονται πλήρως απομονωμένοι και χάνουν την ικανότητα συλλογικής δράσης και συλλογικής εκπροσώπησης.
Αυτή η νέα πραγματικότητα, οι "νέες" εργασιακές σχέσεις, γέννησαν και κάποιες "νέες" θεωρίες περί αλλαγής των παραγωγικών σχέσεων. Αυτό δεν είναι μόνο ολοφάνερα λάθος, αλλά και μια αποπροσανατολιστική προπαγάνδα από τη μεριά των επιτελείων εκείνων, που έχουν στα χέρια τους τα βασικά μέσα παραγωγής, τα κλειδιά της οικονομίας. Σε τελική ανάλυση, είναι ένας ακόμα τρόπος για παραγωγή μεγαλύτερης πρόσθετης υπεραξίας ή για παραγωγή… "τεχνολογικής υπεραξίας".
Το ζήτημα για την Αριστερά είναι, αναγνωρίζοντας αυτή τη νέα πραγματικότητα, να αποδείξει και συνακόλουθα να πείσει ότι από την άποψη της ουσίας το σύστημα δεν αλλάζει και μ' αυτή την έννοια να συμβάλει στη συσπείρωση όλων εκείνων που, έτσι κι' αλλιώς, είναι θύματα και αυτών των εξελίξεων.

57. Για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις: Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, βιοτεχνικές, εμπορικές, υπηρεσιών, αποτελούν πάνω από το 90% στο σύνολο των επιχειρήσεων της χώρας. Μιλώντας για Μ.Μ.Ε εννοούμε εκείνες που ενώ εκμεταλλεύονται ένα μικρό αριθμό εργαζομένων ταυτόχρονα απασχολούνται σ' αυτές οι ιδιοκτήτες τους και σε πολλές περιπτώσεις με ολόκληρη την οικογένειά τους ή τους συγγενείς τους. Το ποσοστό τους αυξομειώνεται ανάλογα με τη γενικότερη κατάσταση της οικονομίας, τις αλλαγές που σημειώνονται και τις αναπροσαρμογές που παρατηρούνται. Η καταστροφή μικρομεσαίων επιχειρήσεων στην πορεία εξέλιξης της οικονομίας για αντικειμενικούς λόγους, δεν συνεπάγεται, αυτόματα, ότι όλο το έδαφος που κάλυπταν παραγωγικά έρχονται τώρα να καλύψουν μεγάλες μονάδες. Οι γενικότερες αναπροσαρμογές γεννούν την ανάγκη για νέας μορφής μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Οι Μ.Μ.Ε ήταν και είναι ένας βασικός κρίκος στην παραγωγική διαδικασία τόσο από την άποψη της απασχόλησης εργατοτεχνικού δυναμικού όσο και κυρίως για το ρόλο τους στη διακίνηση αγαθών και υπηρεσιών.
Η διπλή υπόσταση της Μ.Μ.Ε ως χώρος εκμετάλλευσης μικρής εργατικής δύναμης αλλά και ως χώρος, συνολικά, εκμετάλλευσής της (χρησιμοποίησής της) από το μεγάλο κεφάλαιο, την κάνει ευάλωτη στην όλη παραγωγική διαδικασία με πολλαπλάσια προβλήματα και αβεβαιότητες. Αυτή τη θέση της και τις αβεβαιότητες αξιοποιεί και εκμεταλλεύεται το χρηματιστικό κεφάλαιο. Και ενώ στην παραγωγική διαδικασία αποτελεί έναν σημαντικό, αναντικατάστατο στις περισσότερες περιπτώσεις, οικονομικό κρίκο, δεν αντιμετωπίζεται, στην πράξη, σαν τέτοιος από τις πολιτικές που ασκούνται αλλά ως στρώμα κοινωνικό υπό οικονομική, πιστωτική και γενικά πολιτική ομηρία.
Το στρώμα των μικρομεσαίων, ως κοινωνικό στρώμα, προέρχεται σε μεγάλο βαθμό από τις γραμμές της εργατικής τάξης και στις περισσότερες περιπτώσεις από το πιο ειδικευμένο τμήμα της. Με αυτά τα γενικά χαρακτηριστικά και με όλα τα άλλα γνωρίσματα που σημειώθηκαν, αποτελεί, ταξικά, τη πιο συγγενή, μαζί με τη φτωχή αγροτιά, σύμμαχη δύναμη της εργατικής τάξης. Ούτε συμπτωματικά, λοιπόν, ούτε για λόγους συγκυριακής τακτικής έμπαινε από την Αριστερά δεκαετίες τώρα το ζήτημα της αντιμονοπωλιακής συμμαχίας ανάμεσα στην εργατική τάξη, το στρώμα των μικρομεσαίων και της φτωχής αγροτιάς. Αυτή η πολιτική επιλογή με στρατηγικά στοιχεία δυστυχώς, για διάφορους λόγους ακυρώνεται στην πράξη, από δυνάμεις της Αριστεράς. Με λίγα λόγια, κάπως απλοποιημένα, θα μπορούσαμε να συνοψίσουμε τους λόγους ακύρωσης στα εξής: Οι μικρομεσαίοι εκμεταλλεύονται εργατική δύναμη άρα είναι ταξικοί αντίπαλοι της εργατικής τάξης, άρα δεν μπορούμε να συμμαχήσουμε μαζί τους, άρα η πρόταση για αντιμονοπωλιακό μέτωπο προσκρούει στην ανάγκη για συνολικό αντικαπιταλιστικό αγώνα. Αυτή η άποψη ήταν και παραμένει σεχταριστική γιατί ενώ στηρίζεται σε ένα από τα χαρακτηριστικά αυτού του στρώματος απορρίπτει, στην ουσία, όλα τα άλλα. Από την άλλη πλευρά απορρίπτεται, στην ουσία, η πολιτική συμμαχία εργατικής τάξης-μικρομεσαίων με το σκεπτικό ότι το στρώμα αυτό φθίνει, το χώρο πλέον θα καλύψουν μεγάλες μονάδες με τα δικά τους δίκτυα διακίνησης και υπηρεσιών, επομένως επιβάλλεται αναπροσανατολισμός της πολιτικής συμμαχιών και δευτερευόντως η όποια συμμαχία με τους μικρομεσαίους. Και αυτή η άποψη, από άλλη αφετηρία, καταλήγει στο ίδιο αποτέλεσμα αφού αγνοεί το γεγονός ότι δεν μπορεί να υπάρχει μεγάλη καπιταλιστική επιχείρηση η οποία να μην χρειάζεται γύρω της μια "στεφάνη" ΜΜΕ για να λειτουργήσει.
Η επιρροή της Αριστεράς στο συνδικαλιστικό επίπεδο στο χώρο των ΜΜΕ, παρουσιάζει σταδιακή υποχώρηση τα τελευταία χρόνια. Αυτό εντοπίζεται πιο χαρακτηριστικά στην αριστερή συνδικαλιστική παράταξη της ΔΗΚΕΒΕ η οποία, κάτω από τις γενικότερες πολιτικές, ιδεολογικές επιδράσεις, ακολούθησε μια στενή πολιτική και από μια επιρροή περίπου 60% που είχε συνδικαλιστικά στους ΜΜΕ το 1987, έπεσε στο 22% το 2000, σύμφωνα με τα αποτελέσματα των εκλογών της ΓΣΕΒΕΕ. Και αντί να γίνουν προσπάθειες διόρθωσης της κατάστασης επιλέγονται τακτικές που όπως και στο εργατικό συνδικαλιστικό κίνημα και στο συνδικαλιστικό κίνημα των αγροτών, στη λογική των "καθαρών σωματείων", σπρώχνουν τα πράγματα στην κατεύθυνση των χωριστικών κινήσεων και σ' αυτό το χώρο.
Η Αριστερά, πιστεύουμε, πρέπει να στρέψει την προσοχή της στα προβλήματα των Μ.Μ.Ε, παλιών και νέων. Η πολιτική κάλυψη προς τους Μ.Μ.Ε δεν μπορεί να καθορίζεται από λόγους εκλογικών τακτικών αλλά γενικότερους στρατηγικούς. Η πολιτική στήριξη των Μ.Μ.Ε σημαίνει αντιπαράθεση με την πολιτική του νεοφιλελευθερισμού, με την πολιτική του μεγάλου μονοπωλιακού κεφαλαίου. Και μια τέτοια πολιτική οφείλει να εκδηλώνεται καθημερινά και στην πράξη με την κοινή δράση και τη συνεργασία όλων εκείνων των δυνάμεων που αντιπαλεύουν τις επιλογές των μονοπωλίων και των εκπροσώπων τους.

58. Η άρνηση της ενότητας δράσης υπερβαίνει τα όρια του λάθους: Αν οι αιτιάσεις για άρνηση της ενότητας δράσης στο πολιτικό επίπεδο είναι λάθος, η απόρριψή της, στην πράξη, στο μαζικό κίνημα υπερβαίνει την έννοια του λάθους. Η ενότητα δράσης, η κοινή δράση πάνω στο πρόβλημα δεν είναι ούτε δική μας ανακάλυψη, ούτε κάποιων ευφυών ανθρώπων. Είναι ανακάλυψη της ίδιας της ανάγκης. Μέσα από την ενότητα δράσης μαθαίνουν οι εργάτες, οι εργαζόμενοι, με ποιους έχουν να κάνουν, μαθαίνουν να γνωρίζονται μεταξύ τους, μαθαίνουν το βαθύτερο νόημα της συλλογικότητας και της αλληλεγγύης. Αυτό επιμένουμε να υποστηρίζουμε, κόντρα στη διαστρέβλωση και στα διασπαστικά κηρύγματα τα οποία επενδύονται, συχνά, με κούφιες "επαναστατικές" φράσεις ενώ στην πραγματικότητα είναι άθλιος οπορτουνισμός. Γι' αυτό συνεχίζουμε να επιμένουμε στην κλασική γραμμή: Κοινή δράση για το κοινό πρόβλημα στο εργατικό, μαζικό κίνημα και εναντίωση σε τακτικές και πρακτικές που οδηγούν στην οργανωτική διάσπαση και στον κατακερματισμό δυνάμεων. Πιστεύουμε ότι και στη χώρα μας και σ' όλο τον κόσμο υπάρχουν πέρα από τους κομμουνιστές και αριστερούς συνδικαλιστές και άλλες δυνάμεις, που είτε ανήκουν σε κάποιο από τα ρεύματα του συνδικαλιστικού κινήματος, είτε προσεγγίζουν πότε το ένα και πότε το άλλο. Και δεν αναφερόμαστε εδώ σε όσους συνειδητά επέλεξαν το δρόμο της απώλειας της ταυτότητας του συνδικαλιστή. Αναφερόμαστε σε δυνάμεις που μπορούν να παλέψουν από κοινού για τα ζητήματα που συμφωνούν. Υπάρχουν συνδικαλιστικές δυνάμεις που στα πλαίσια του συνδικαλιστικού κινήματος υπηρετούν, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, ένα στρατηγικό στόχο. Κάποιες άλλες δεν είναι έτοιμες γι' αυτό το στρατηγικό στόχο ή θέλουν να τον προσεγγίσουν από άλλους δρόμους. Γιατί όμως δεν θα μπορούσαν να πάνε μαζί εκεί που συμφωνούν; Δεν θα ήταν κακό αυτό, θα ήταν ωφέλιμο για τους εργαζόμενους. Πολύ περισσότερο όταν έχουμε απέναντί μας ισχυρούς αντιπάλους, πρέπει να προσπαθούμε να βρούμε μαζικούς συμμάχους, έστω ασταθείς, αβέβαιους, προσωρινούς, ταλαντευόμενους. Όποιος δεν το κατάλαβε αυτό δεν κατάλαβε ούτε κόκκο από το μαρξισμό! Δεν προτείνουμε ιδεολογική σύγκλιση στις διάφορες συνδικαλιστικές δυνάμεις. Αλλά η συνεργασία, η κοινή δράση όπου συμφωνούμε είναι και απαίτηση ενός ολόκληρου κόσμου, που συνέχεια μας γυρίζει την πλάτη απογοητευμένος.

59. Ερωτοτροπία με παιδικές αρρώστιες: Το κεφάλαιο με την άμεση ή έμμεση επιρροή που έχει στο συνδικαλιστικό κίνημα, αξιοποιεί τη γενικότερη αρνητική κατάσταση για να διαμορφώσει εκείνους τους όρους που θα ποδηγετούν, θα ευνουχίζουν το εργατικό κίνημα, θα ακυρώνουν άμεσα και προοπτικά, όσο μπορούν σε μεγαλύτερη χρονική διάρκεια, τη δυνατότητα παρέμβασης της εργατικής τάξης σαν τάξης για τον εαυτό της, να τη μεταβάλουν σε "κοινωνικό εταίρο", δηλαδή σε συνυπεύθυνο για μέτρα σε βάρος της! Λόγω της επιρροής που διαθέτει η συνδικαλιστική γραφειοκρατία, τα πράγματα γίνονται πιο δύσκολα και σύνθετα, δημιουργείται το έδαφος, καμιά φορά, για σπασμωδικές αντιδράσεις ακόμα και για κυριαρχία λαθεμένων απόψεων μέσα στο χώρο των δυνάμεων που αποδέχονται την αρχή της ταξικής πάλης, λαθεμένων απόψεων που φτάνουν στην ουσιαστική απόρριψη της θέσης για την ενότητα δράσης και ερωτοτροπούν με τις παιδικές αρρώστιες του κινήματος.

60. Για την ταξική ενότητα: Η ταξική ενότητα της εργατικής τάξης και ειδικότερα του εργατικού συνδικαλιστικού κινήματος, η οποία βέβαια δεν είναι κάποια θεμελιώδης αρχή, αλλά μέσο, είναι δύσκολο και σύνθετο καθημερινό ζήτημα. Μπορεί κανείς να χρησιμοποιήσει χιλιάδες τρόπους για να πετύχει αυτόν το στόχο σαν μια από τις προϋποθέσεις για την στρατηγική νίκη ενάντια στον καπιταλισμό. Η ενότητα δράσης είναι ένας βασικός δρόμος για την πιο πλατιά ταξική ενότητα και ταυτόχρονα ένα από τα καλύτερα σχολεία των απλών εργατών αλλά και των συνδικαλιστών που δέχονται την αρχή της ταξικής πάλης. Για παράδειγμα, η μελέτη για την επιλογή του αιτήματος ή των αιτημάτων, που συσπειρώνουν, που συγκινούν, που δραστηριοποιούν, που αποκαλύπτουν, που συνδέουν το μερικό με το γενικό, που, με μια κουβέντα, ανοίγουν τα μάτια στους εργαζόμενους, δεν είναι μια απλή, μηχανιστική, αυτόματη και αυτονόητη διαδικασία. Είναι σπουδαία τέχνη και πρέπει να τη μαθαίνουμε κάθε μέρα. Ενότητα δράσης για το πρόβλημα ή τα προβλήματα, δημιουργεί το έδαφος για συσπείρωση εκείνων των δυνάμεων που έχουν τη διάθεση να φτάσουν μέχρι ένα ορισμένο σημείο την αντιπαράθεση με τις επιλογές του κεφαλαίου. Επιτρέπει, καλύτερα, να αξιοποιούνται οι όποιες αντιθέσεις και αντιπαραθέσεις στις γραμμές των δυνάμεων που υπηρετούν το κεφάλαιο τις οποίες δεν πρέπει να βλέπει κανείς μόνο από την άποψη της διαπάλης τους για κάποια λεία. Αν και μια τέτοια διαπάλη δεν μπορεί να μας αφήνει αδιάφορους, γιατί μπορεί να προκύψουν και καταστάσεις που δεν είναι σίγουρο ότι θα ελέγχονται πάντα. Την ίδια στιγμή όμως και στο βαθμό που σωστά χρησιμοποιούμε τη σχέση "πρόβλημα-κοινή δράση", μια τέτοια τακτική αποκαλύπτει και απομονώνει, από τον κόσμο, εκείνους που γυρίζουν την πλάτη στο πρόβλημα. Η πρόταση συνεπώς για ενότητα δράσης, στη βάση του προβλήματος, δεν γίνεται απλά σαν μπλόφα. Γίνεται για αποδοχή και από την αποδοχή ή μη προκύπτει και το ποιος είναι με ποιόν. Μα θα πει κανείς: "δεν τους ξέρουμε ποιοι είναι", αυτοί στους οποίους απευθύνουμε την πρόταση; Εμείς τους ξέρουμε αλλά πρέπει να τους ξέρει και ο απλός εργάτης. Μέσα από αυτή τη διαδικασία της ενότητας στη δράση, μέσα από τον αγώνα για το μικρό ή το μεγάλο πρόβλημα, η καθ' αυτή ταξική συνείδηση, λανθάνουσα ή όχι, μπολιάζεται με την πολιτική και την ιδεολογία. Όταν εκτιμάμε -και ορθά- ότι ο οδοστρωτήρας της "λευκής βίβλου" απειλεί θεμελιακά δικαιώματα των εργαζομένων, δεν ξεκινάμε από την αφετηρία να αποκαλύψουμε κάποιους που υποκλίνονται σ' αυτή τη "βίβλο" αλλά πως θα υπερασπίσουμε αυτά τα θεμελιακά δικαιώματα. Στο παρελθόν μέσα στη λογική της ενότητας δράσης χώρεσαν ηγετικά στελέχη διαφορετικών συνδικαλιστικών παρατάξεων. Ταν ν ν ν ν ν ν ν ό την κατοχή και μετά είναι πολλά. Η ενότητα δράσης είναι εκατό φορές πιο αναγκαία και χρήσιμη από την κούφια επαναστατική ρητορεία.

61. Η επίθεση του κεφαλαίου και η κατάσταση στο συνδικαλιστικό, μαζικό κίνημα: Είναι προφανές ότι το εργατικό κίνημα βρίσκεται αντιμέτωπο με μια ολομέτωπη επίθεση για την αφαίρεση δικαιωμάτων των εργαζομένων, για ρεβάνς του κεφαλαίου. Ανάλογη είναι η κατάσταση και στο αγροτικό κίνημα και στο κίνημα των μικρομεσαίων. Αν ήθελε κανείς να συνοψίσει τους κεντρικούς στόχους που βάζει σήμερα το μονοπωλιακό κεφάλαιο, οι πολυεθνικές και η πολιτική τους εκπροσώπηση, μέσα από τη "λευκή βίβλο", από συνθήκες και συμφωνίες του G7, από τους συμβιβασμούς του ΠΟΕ, κλπ, αβίαστα θα έλεγε ότι:
Πρώτος στόχος είναι το ζήτημα της απελευθέρωσης του νομοθετημένου και συμβατικού χρόνου απασχόλησης, της κατάργησης δηλαδή μιας από τις μεγαλύτερες κατακτήσεις του εργατικού κινήματος στον προηγούμενο αιώνα. Το επιχείρημα είναι ότι το πλαίσιο που υπάρχει σήμερα αποτελεί "δυσκαμψία". Αλλά και οι εργάτες και όλοι όσοι συμμετέχουν πραγματικά στην παραγωγική διαδικασία δεν είναι σύμφωνοι, σ' όλη τη γραμμή, με τις υπάρχουσες εργασιακές σχέσεις, θέλουν την αλλαγή τους. Ποια είναι η διαφορά; Η κυβέρνηση, σ' ότι αφορά τη χώρα μας, ως ουσιαστικός εντολοδόχος της μεγαλοεργοδοσίας, θέλει την κατάργηση του πλαισίου κατακτήσεων και όχι βελτίωσή τους, απελευθέρωση των πάντων, καμιά εγγύηση, πλήρη δηλαδή ασυδοσία του κεφαλαίου. Ο εργάτης, ο εργαζόμενος, παίρνοντας υπόψη και τις νέες τεχνολογίες και το τεράστιο πρόβλημα της ανεργίας αλλά και την ανάγκη για βελτίωση της θέσης τους, προτείνουν και προβάλλουν το αίτημα για πραγματική μείωση του χρόνου εργασίας, χωρίς μείωση των αποδοχών, όχι όμως με απελευθερωμένα τα πάντα, αλλά με συγκεκριμένες εγγυήσεις που θα αποτρέπουν την ασυδοσία του κεφαλαίου. Με μια κουβέντα, κυβέρνηση και βιομήχανοι ξεκινούν από μια προϋπόθεση η οποία συνοψίζεται στο εξής: "Δεν έχουμε να σας δώσουμε τίποτα, μοιράστε την ανεργία μεταξύ σας με την ελαστική απασχόληση, με τη γενίκευση της μερικής απασχόλησης, ότι πετύχατε στο παρελθόν δεν θεωρείται κεκτημένο, όλα είναι υπό αίρεση, σας τα αφαιρούμε".
Δεύτερος στόχος είναι η ανατροπή του συστήματος συλλογικής διαπραγμάτευσης και σύναψης συλλογικών συμβάσεων. Δηλαδή θέτουν υπό αμφισβήτηση μια άλλη μεγάλη κατάκτηση του εργατικού κινήματος όπως αυτή διαμορφώθηκε στα τελευταία 100 χρόνια, με αγώνες και θυσίες. Το βασικό μεροκάματο, το μεροκάματο ασφάλειας, όπως αυτό διαμορφώνεται από τις κάθε φορά ΕΓΣΣΕ και από το οποίο δεν μπορεί να υπάρξει μικρότερο, μεροκάματο που αποτελεί τον πιλότο και για τις άλλες κλαδικές ή επιχειρησιακές συμβάσεις, ουσιαστικά καταργείται με τους όρους που διαμορφώνονται τα τελευταία χρόνια. Γίνεται σαφές αυτό αν προσεκτικά διαβάσει κανείς τα περί "τοπικών συμφώνων" και σύναψης συλλογικών συμβάσεων από τα κατά τόπους εργατικά κέντρα ή από τους κατά τόπους "κοινωνικούς εταίρους". Δηλαδή στη διαπραγμάτευση της πώλησης της εργατικής δύναμης θα συμμετέχουν δυνάμεις άσχετες αλλά που θα διαμορφώνουν τις απαραίτητες "πλειοψηφίες".
Τρίτος στόχος και πολύ σημαντικός είναι η αφαίρεση ασφαλιστικών, συνταξιοδοτικών, προνοιακών δικαιωμάτων, στο όνομα της διαβόητης ανταγωνιστικότητας.
Το κεφάλαιο και οι πολιτικοί του εκπρόσωποι πιστεύοντας, σήμερα, μετά τις ανατροπές στις σοσιαλιστικές χώρες ότι έχουν πλεονέκτημα, θέλουν να πάρουν ρεβάνς και επιχειρούν κατάργηση των κεκτημένων σ' όλη τη γκάμα που προσδιορίζουν την έννοια "εργασιακές σχέσεις".

62. Κούφιες επαναστατικές φράσεις και πραγματικότητα: Απέναντι σ΄ αυτή την κατάσταση, το συνδικαλιστικό, μαζικό κίνημα βρίσκεται σε άμυνα. Φυσικά δεν είναι πρώτη φορά στην ιστορία του που βρίσκεται σε τέτοια θέση. Συνυπολογίζοντας αυτόν τον παράγοντα, χρειάζονται να καθορίζονται τα τακτικά μας βήματα, στην ενημέρωση, στη γενικότερη στάση απέναντι στους εργαζόμενους, στα συνδικάτα και στους άλλους μαζικούς φορείς. Το παγκόσμιο εργατικό κίνημα, το παγκόσμιο συνδικαλιστικό, μαζικό κίνημα, έχει μια τεράστια πείρα, ένα πλούτο που οφείλουν να τον αξιοποιούν ιδιαίτερα οι μάχιμοι αγωνιστές στα συνδικάτα και στο άλλο μαζικό κίνημα. Και αυτός ο πλούτος δεν μπορεί να πετιέται στον κάλαθο των αχρήστων. Ο Λένιν τόνιζε ότι "καθήκον των κομμουνιστών είναι, ακριβώς, να ξέρουν να πείθουν τους καθυστερημένους, να ξέρουν να δουλεύουν ανάμεσά τους και όχι να απομακρύνονται απ' αυτούς με επινοημένα, παιδιάστικα-"αριστερά" συνθήματα"…. Αναφερόμενος, επίσης, στους Γερμανούς συντρόφους του σημείωνε: "Οι γερμανοί "αριστεροί" θεωρούν, ότι… είναι αρκετό να βγάζει κανείς λόγους και θυμωμένες κραυγές ενάντια στα "αντιδραστικά" και "αντεπαναστατικά" συνδικάτα για να αποδείξει ότι είναι ανώφελο, ακόμα και απαράδεκτο για τους επαναστάτες, για τους κομμουνιστές, να δουλεύουν στα κίτρινα…συνδικάτα…Όσο όμως κι' αν είναι πεπεισμένοι οι γερμανοί "αριστεροί", ότι η τέτοια τακτική έχει επαναστατικό χαραχτήρα, στην πραγματικότητα είναι ριζικά λαθεμένη και δεν περιέχει τίποτ' άλλο από κούφιες φράσεις".

63. Η τακτική της διάσπασης δεν είναι τακτική της Αριστεράς: Φυσικά οι συνθήκες άλλαξαν από τότε που το επαναστατικό κίνημα χάραζε τέτοιες γραμμές για το συνδικαλιστικό, μαζικό κίνημα. Αν αυτές οι αλλαγές συνιστούν και αλλαγή γραμμής σε κεφαλαιώδη ζητήματα, όπως είναι η ενότητα, η ενότητα δράσης, η δράση μας στα συνδικάτα, στις μαζικές οργανώσεις, κλπ, να το κάνουμε. Αλλά τα πράγματα σήμερα συνηγορούν για μεγαλύτερη επιμονή σε τέτοιες θέσεις και κατευθύνσεις. Υποστηρίζουμε την οργανωτική ενότητα του συνδικαλιστικού κινήματος, τη θέση για ένα σωματείο, ένα εργατικό κέντρο, μια ομοσπονδία, μια ΓΣΕΕ, και αντίστοιχη θέση για όλους τους συνδικαλιστικούς φορείς στο χώρο της αγροτιάς και στους μικρομεσαίους. Η ενότητα του συνδικαλιστικού κινήματος, η ενότητα της εργατικής τάξης δεν είναι αυτοσκοπός, είναι μέσο. Αυτό το μέσο πρέπει να το ενισχύουμε όσο μπορούμε όχι να το αποδυναμώνουμε. Η ταξική γραμμή δεν λέει να φεύγουμε από τα σωματεία αλλά μέσα εκεί να αγωνιζόμαστε και να πείθουμε τους εργάτες να ψηφίζουν μαχητές συνδικαλιστές και όχι συνδικαλιστές υποταγμένους στο σύστημα. Δύσκολη δουλειά αλλά μονόδρομος για τους κομμουνιστές, για τους αριστερούς. Είναι επικίνδυνη, ξένη προς όλη την Αριστερά, η λογική που λέει ότι όταν τα παλιά συνδικάτα, οι παλιές μαζικές οργανώσεις ελέγχονται από δυνάμεις που είναι σε δυσαρμονία με τα συμφέροντα των εργαζομένων, φτιάχνουμε άλλες, καινούργιες, "καθαρές". Οι κομμουνιστές, οι αριστεροί, παλεύοντας για δεκαετίες τώρα με όπλο την ενότητα δράσης, ποτέ δεν διανοήθηκαν να πάρουν την ευθύνη διάσπασης του συνδικαλιστικού κινήματος, διάσπασης μαζικών οργανώσεων στη βάση αυτής της λογικής. (Το 1929 σπρώχτηκαν σε κάτι τέτοιο αλλά αμέσως διόρθωσαν τη γραμμή τους). Αυτό το ρόλο της διάσπασης τον έπαιξαν οι εχθροί του εργατικού κινήματος, οι πράκτορες τύπου Ίρβινγκ Μπράουν.
Συχνά ζητήματα απλά, καθημερινής δουλειάς και δράσης, ζητήματα τέχνης και τακτικής στο μαζικό κίνημα, μετατρέπονται, ηθελημένα ή αθέλητα, από δυνάμεις της Αριστεράς σε ζητήματα στρατηγικής σημασίας. Η θέση για αντιπροσωπευτικά προεδρεία, μέσα από τα οποία θα αξιοποιούνται τόσο οι δυνατότητες όσο και οι ικανότητες για την προώθηση των προβλημάτων της εργατικής τάξης και ενίσχυση της ταξικής γραμμής πάλης, αντικαταστάθηκε, γενικά, από τη θέση "εμείς μ' αυτούς δεν έχουμε καμιά δουλειά…". Θέση που στο παρελθόν με ισχυρά επιχειρήματα καταδικάστηκε ως αριστερίστικη. Η θέση τακτικής για διάλογο και διαπραγμάτευση με τη συλλογική ή πολιτική έκφραση του κεφαλαίου, θέση που σχεδόν πάντα προκύπτει και ως στάδιο προετοιμασίας της αγωνιστικής διεκδίκησης και της ταξικής πάλης και η οποία διαμορφώθηκε ως ανάγκη μέσα από αγώνες δεκαετιών ώστε να αντικαταστήσει την ατομική διαπραγμάτευση, μετατρέπεται κατά κανόνα σήμερα, από δυνάμεις της Αριστεράς, σε γενική άρνηση. Και αν αυτό δεν είναι στις προθέσεις τους, έτσι ερμηνεύεται στην καθημερινή πρακτική. Επίσης, από τις ίδιες αυτές δυνάμεις η αρνητική στάση για ένα λυμένο ζήτημα, μεταβάλλεται σε όπλο βασικής αντιπαράθεσης με άλλες δυνάμεις όχι πάντα εχθρικές, επειδή προσεγγίζουν αυτό το ζήτημα με διαφορετικό τρόπο. Προφανώς και δεν μπορεί να διαφεύγει της προσοχής μας το γεγονός ότι υπάρχουν και δυνάμεις, που το διάλογο τον αξιοποιούν ως πρόσχημα για τον αποπροσανατολισμό, την ποδηγέτηση, την ενσωμάτωση. Αλλά και αυτές, μέσα σ' αυτό το κλίμα της γενικής άρνησης και της κούφιας επαναστατικής καθαρότητας, βρίσκουν την ευκαιρία να καλύπτουν τις επιλογές και τις ευθύνες τους σε πλατιές μάζες εργαζομένων. Μεγάλες και ιδιαίτερης σημασίας εκδηλώσεις της εργατικής τάξης όπως η Πρωτομαγιά, για τις οποίες απαιτείται συστηματική φροντίδα και προσπάθεια, ώστε να επιτευχθεί σε βασικά ζητήματα ενωτική έκφραση, επιλέγονται, τα τελευταία χρόνια, εξ' αρχής και συνειδητά δρόμοι διαχωρισμού στο όνομα, επίσης, της "καθαρότητας". Τέτοιες λογικές αντιπαράθεσης και "θυμωμένες κραυγές" ακυρώνουν, στην πράξη, την επιδίωξη για την κοινή δράση, για τις αναγκαίες συσπειρώσεις γι' αυτά καθ' αυτά τα καθημερινά προβλήματα των εργαζομένων, ακυρώνουν μια ιστορία δεκαετιών για τη δουλειά και τη δράση των κομμουνιστών, των αριστερών στα συνδικάτα και στο μαζικό κίνημα, παίζουν, αντικειμενικά, το παιχνίδι των διασπαστικών δυνάμεων, ξεκόβουν τις πιο πρωτοπόρες δυνάμεις από μεγάλες μάζες εργαζομένων.

64. Για τους φορείς κοινωνικής πολιτικής. Μια συζήτηση κουραστική αλλά αναγκαία: Έχει απαντηθεί τόσο θεωρητικά όσο και πρακτικά πώς η Αριστερά τοποθετείται απέναντι στο ζήτημα των φορέων άσκησης κοινωνικής πολιτικής στα πλαίσια του καπιταλιστικού συστήματος. τ τ τ τ τ τ τ τορους λόγους, ήλθε στην επικαιρότητα και τέθηκε ξανά για συζήτηση τι είναι αυτοί οι φορείς, ποια η στάση της Αριστεράς απέναντί τους. Προσεγγίζοντας με ταξικούς όρους το ζήτημα, δεν μπορεί να υπάρχει δεύτερη κουβέντα ότι στην ταξική κοινωνία η κάθε δύναμη, ανάλογα με τα συμφέροντα που εκπροσωπεί και εκφράζει, τοποθετείται και απέναντι σ' αυτούς τους φορείς. Για δεκαετίες τώρα οι διάφορες κυβερνήσεις, όποιου πολιτικού χρώματος, επιδίωκαν να χρησιμοποιήσουν αυτούς τους φορείς για διάφορες σκοπιμότητες που συχνά ήταν αντίθετες ακόμα και με το νομικό καθεστώς μέσα στο οποίο λειτουργούσαν. Η Αριστερά, όπως σε κάθε τομέα, σε κάθε πτυχή της κοινωνικής ζωής παρεμβαίνει, έτσι και σχετικά με τους φορείς αυτούς έδινε μάχη σωστής λειτουργίας και αποκάλυψης ταυτόχρονα των επιλογών εκείνων που τους αξιοποιούσαν για κομματικούς σκοπούς και σαν πολιτικό, κομματικό υπομόχλιο. Αν η Αριστερά γλιστρούσε στην άποψη ότι αυτοί οι φορείς είναι όργανα στα χέρια του αστικού κράτους και συνακόλουθα όργανα αντιλαϊκών επιλογών, επομένως δεν συμμετέχω σ' αυτούς, αλλά τους καταπολεμώ απέξω, μοιραία θα έθετε τον εαυτό της έξω από το πολιτικό παιγνίδι, θα ήταν αυτοκτονία στο πρακτικό επίπεδο.

65. Όχι θεσμολαγνεία αλλά πεδία πάλης: Δεν χωρά αμφιβολία ότι από φορέα σε φορέα υπάρχουν διαφορές. Σε άλλους τα όργανά τους εκλέγονται σε άλλους διορίζονται. Σε άλλους το αντικείμενο, τυπικά, είναι άμεσα κοινωνικό σε άλλους πολιτικά ρυθμιστικό. Από την άποψη όμως της ουσίας τα πράγματα δεν αλλάζουν. Όλοι, από το Κοινοβούλιο μέχρι την τελευταία Τοπική Επιτροπή του ΙΚΑ, είναι χώροι άσκησης πολιτικής και κατά συνέπεια χώροι αντιπαράθεσης γι' αυτή την πολιτική. Το να βάλει η Αριστερά ένα στόχο να παλέψει για να καταργήσει έναν φορέα γιατί εκτιμά ότι είναι επικίνδυνος για τα λαϊκά συμφέροντα, είναι και δικαίωμά της και υποχρέωσή της. Αν αυτό το κατορθώσει, όπως συχνά έχει συμβεί, (παλιότερα με τον αγώνα των εργαζομένων και του ταξικού συνδικαλιστικού κινήματος, καταργήθηκαν και το ΕΣΑΠ και το ΣΚΟΠ, κάτι ανάλογο με τη σημερινή ΟΚΕ), έχει καλώς. Αλλά άρνηση συμμετοχής και πάλης από τα μέσα και από τα έξω, μοιάζει με επιλογή στήριξης, στην πράξη. Τα ίδια ισχύουν και για τους φορείς αυτού του χαρακτήρα που διαμορφώθηκαν και διαμορφώνονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Υπάρχουν αρκετά παραδείγματα όπου με συστηματική, επίμονη δουλειά στην ΟΚΕ της Ε.Ε, παρεμποδίστηκαν αποφάσεις ή προωθήθηκαν επεξεργασίες που επηρέασαν θετικά αποφάσεις του Ευρωκοινοβουλίου. Κάτω από τα δεδομένα αυτά και με βάση την πλούσια πείρα του παγκόσμιου και του ελληνικού εργατικού κινήματος, τα πράγματα είναι σχετικά απλά για το πώς βλέπουμε και πως λειτουργούμε σ' αυτούς τους φορείς. Και προφανώς η αριστερή φράση δεν συνιστά, πάντα και αριστερή πολιτική. Και τέτοια παραδείγματα αναντιστοιχίας, έχουμε, δυστυχώς, αυτή την εποχή και στη χώρα μας. Να το υπογραμμίσουμε: Δεν μιλάμε για ενσωμάτωση, για θεσμολαγνεία, αλλά για μέτωπα πάλης.

66. Για τις επερχόμενες εκλογές στους ΟΤΑ: Διανύουμε μια ιστορική φάση. Σ' όλο τον κόσμο τα πράγματα εξελίσσονται μέσα στο αρνητικό πλαίσιο της λεγόμενης "παγκοσμιοποίησης" που το βασικό γνώρισμά του είναι η κυριαρχία της αλαζονείας της δύναμης, η πλήρης αδιαφορία για τους "αδύνατους", το μοίρασμα του παραγόμενου πλούτου στη λογική και τα δικά μου δικά μου και τα δικά σου δικά μου…! Ο καταιγισμός των αρνητικών πληροφοριών καθημερινά, δεν μπορεί παρά να ανησυχεί τον κάθε σκεπτόμενο άνθρωπο όπου και αν ανήκει ιδεολογικά, πολιτικά. Και μόνο οι ανακοινώσεις των επίσημων διεθνών οργανισμών σχετικά με τη δραματική εξέλιξη για το περιβάλλον, αποτελούν ένα ισχυρότατο σήμα συναγερμού για όλους μας. Έχουμε χρέος να παρέμβουμε, ο καθένας με το δικό του τρόπο και για το σήμερα και για το αύριο, ώστε να μην κλέψουμε το μέλλον των παιδιών, των εγγονιών μας. Το μικρό πρόβλημα συνδέεται με το μεγάλο, το μεγάλο με το μεγαλύτερο και όλα μαζί φτιάχνουν ένα κουβάρι που αντικαθρεφτίζει τη σημερινή αρνητική πραγματικότητα, η οποία, αν δεν παρέμβουμε, συντονίζοντας τον αγωνιστικό μας βηματισμό, θα γίνεται όλο και πιο αρνητική, όλο και πιο άσχημη και για το σήμερα και για το αύριο. Ο κάθε απλός πολίτης δικαιολογημένα διερωτάται: Τι θα μπορούσε, μέσα σε τέτοιες καταστάσεις, να κάνει ή τι έκανε, σύμφωνα με τις δυνατότητές της, η Τοπική Αυτοδιοίκηση; Στο ερώτημα αυτό και χωρίς να θέλουμε να κάνουμε εκ του ασφαλούς κριτική, αλλά με συναίσθηση ευθύνης, καταθέτουμε το δικό μας λόγο, τη δική μας άποψη και τα βάζουμε στην δημοκρατική κρίση του κάθε πολίτη, του κάθε δημότη, της νεολαίας μας. Για μας, Τοπική Αυτοδιοίκηση, ιδιαίτερα ο πρώτος βαθμός της, το βασικό κύτταρο, δεν είναι μόνο χώρος παραγωγής πιστοποιητικών. Είναι και αυτό και πρέπει να γίνεται χωρίς να ταλαιπωρείται ο πολίτης. Δεν είναι μόνο χώρος αποκομιδής σκουπιδιών και απορριμμάτων. Είναι και αυτό και πρέπει να γίνεται σωστά και με ένταση των προσπαθειών γιατί είναι κοινωνικό έργο. Δεν είναι μόνο χώρος καλλωπισμού του περιβάλλοντα χώρου, για να κάνει πιο ανθρώπινη τη διαβίωσή μας. Είναι και αυτό και πρέπει να γίνεται χωρίς παραβιάσεις της αισθητικής του χώρου. Για μας, πρώτα απ' όλα, πάνω απ' όλα, η Τοπική Αυτοδιοίκηση πρέπει να είναι η απαντοχή του εργαζόμενου λαού, του άνεργου, του φτωχού αγρότη, του συνταξιούχου, του μικρομεσαίου, του φτωχού συντοπίτη μας. Να είναι ο ίσκιος, η παρηγοριά, το στήριγμα στις δύσκολες στιγμές όλων εκείνων που χρειάζονται βοήθεια, που πρέπει να έχουν την αλληλεγγύη του ΔΗΜΟΥ, δηλαδή του ΛΑΟΥ. Για μας και στο βαθμό μάλιστα που η κεντρική εξουσία, οι κεντρικοί μηχανισμοί της εξουσίας, εντείνουν την επίθεσή τους στα συμφέροντα και δικαιώματα του λαού, η Τοπική Αυτοδιοίκηση οφείλει να παίξει έναν ρόλο ανάσχεσης αυτής της επίθεσης και να επισημαίνει με λόγο και έργο στην κεντρική εξουσία ότι δεν μπορεί να γυρίζει την πλάτη στις αγωνίες του κόσμου, στις αγωνίες των πολλών, στις αγωνίες του ΔΗΜΟΥ! Για μας, Τοπική Αυτοδιοίκηση σημαίνει, πως όταν οι επιλογές της κεντρικής εξουσίας είναι σκληρές, ανάλγητες για τους πολίτες, επειδή κάποιοι τεχνοκράτες από τα γραφεία τους και μακριά από το λαό ετσιθελικά αποφασίζουν, το κύτταρο της δημοκρατίας εναρμονίζει το βήμα του με το βήμα του λαού και αντιστέκεται ενάντια σε εκείνους που αποφασίζουν για μας χωρίς εμάς.

67. Οι ΟΤΑ να μην είναι ιμάντας μεταβίβασης: Δυστυχώς υπάρχουν παράγοντες και δυνάμεις στην Τοπική Αυτοδιοίκηση που ηθελημένα ή αθέλητα, από άγνοια ή για σκοπιμότητες, παίζουν το ρόλο του ιμάντα μεταβίβασης των κεντρικών πολιτικών επιλογών και ενίοτε των αντιλαϊκών κατευθύνσεων της κεντρικής εξουσίας, χωρίς κριτικό πνεύμα, χωρίς να επισημαίνουν τα λάθη, τις αδυναμίες, τις σκοπιμότητες. Από την άποψη αυτή δεν παίζουν σωστά το ρόλο τους, που προσδιορίζεται από τον ίδιο το χαρακτήρα του θεσμού της Τ.Α. Υπάρχουν παράγοντες και δυνάμεις στην Τοπική Αυτοδιοίκηση που δεν διεκδικούν με επιμονή, αποφασιστικότητα, αυτά που δικαιωματικά ανήκουν στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, στους δημότες, τα εκατοντάδες δισεκατομμύρια δραχμές που κατακρατά η κεντρική εξουσία ουσιαστικά παράνομα, αλλά, με μεγάλη ευκολία, προσθέτουν νέα βάρη στους πολίτες, αυτούς που καλούνται να εξυπηρετήσουν, να ανακουφίσουν, να βοηθήσουν. Και όχι μόνο αυτό, αλλά επιβαρύνουν τον πολίτη με τεράστιες δαπάνες για έργα βιτρίνας και εκδηλώσεις άσκοπες και άστοχες, συχνότατα σε κατάφωρη αντίθεση με την αισθητική μας. Δεν διεκδικούν σωστό μοίρασμα των εσόδων του κράτους με αγώνες για το κτύπημα της αισχροκέρδειας, της λεηλασίας του λαϊκού πλούτου, αλλά προσθέτουν νέα βαρίδια στα πόδια της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Αποδέχονται, στην πράξη, τη διαβόητη ανάλγητη λογική του συρμού, της ελεύθερης αγοράς, της "παγκοσμιοποίησης", αδιαφορώντας για το κοινωνικό κράτος, για το κράτος πρόνοιας, για ό,τι καλύτερο κατέκτησαν και μας προσέφεραν οι πρόγονοί μας. Σε τελική ανάλυση, με πράξεις και παραλείψεις, ακυρώνουν την ουσία αυτού του θεσμού που ήταν και πρέπει να είναι βάθρο της δημοκρατίας ή όπως εύστοχα έλεγε παλιότερα η κυβέρνηση του βουνού, θεσμός γέννημα λαού.

68. Δήμος και Κράτος: Η κατάσταση μπορεί να αλλάξει, αρκεί να το θελήσουμε όλοι, να αποφασίσουμε ότι θέλουμε και μπορούμε να κάνουμε κάτι καλύτερο. Δεν χωρά αμφιβολία ότι υπάρχουν δυνάμεις που πιστεύουν στο λαϊκό αυτό θεσμό και στις δυνατότητές του. Που πιστεύουν σε ένα διεκδικητικό, μαχητικό, συνετό, νοικοκυρεμένο, μαζί με το λαό και με το λαό, θεσμό της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Που δεν λένε "έτσι είναι αφού έτσι αποφάσισαν κάποιοι άλλοι…". Όλες αυτές οι δυνάμεις οφείλουν να συντονίσουν το βήμα τους για κάτι καλύτερο, κάτι ομορφότερο, κάτι ανθρωπινότερο, για την υπεράσπιση των θεμελιακών δικαιωμάτων των εργαζομένων, για την υπεράσπιση των δημοκρατικών κατακτήσεων του λαού, για την προστασία των ατομικών δικαιωμάτων των πολιτών, για ένα Δήμο για το ΔΗΜΟ! Δεν είναι θέμα λόγων, ρητορείας, μια τέτοια επιλογή, είναι θέμα ανάγκης και πράξης. Σε τελική ανάλυση, δεν μπορεί κανείς να τα έχει καλά και με το θεό και με το διάβολο. Δεν μπορεί να είναι υπέρ της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και την ίδια στιγμή να τη μετατρέπει σε υποστύλωμα της αλαζονείας της κεντρικής εξουσίας. Η Αριστερά πρέπει να κάνει ό,τι περνάει από το χέρι της, ώστε ο θεσμός της Τοπικής Αυτοδιοίκησης να προχωρήσει προς τα μπρος και όχι προς τα πίσω. Ο θεσμός της Τοπικής Αυτοδιοίκησης να είναι η ασπίδα των εργαζομένων και όχι άλλος ένας δυνάστης τους. Ο ΔΗΜΟΣ να καθορίζει τη σχέση του κράτους προς τον πολίτη και όχι το ΚΡΑΤΟΣ, ετσιθελικά, βίαια, να καθορίζει το πλαίσιο για να βολεύονται οι λίγοι και να θέλει να υποτάξει τους πολλούς σ΄ αυτό. Αυτό εννοούμε εμείς ΔΗΜΟ-ΚΡΑΤΙΑ! Αυτό μας κληροδότησαν οι πατεράδες μας. Σ' αυτή τη γραμμή θα πορευτούμε. Αυτή θα είναι η πυξίδα μας. Μ' αυτή τη σκέψη υποστηρίζουμε τις πρωτοβουλίες για συσπείρωση των αριστερών δυνάμεων στη μάχη των δημοτικών, νομαρχιακών εκλογών.

69. Για τη νεολαία. Mια συναρπαστική υπόθεση: Η κοινή δράση για την εργατική τάξη και όλους τους εργαζόμενους, αποτελεί ανάγκη ως άμυνα και κάτω από προϋποθέσεις όπλο επίθεσης για τη βελτίωση της θέσης τους, για την ωρίμανση των συνθηκών ευρύτερων αλλαγών Η κοινή δράση για την Αριστερά είναι -πρέπει να είναι- συστατικό μέρος της πολιτικής της αλλά και επιλογή μέσα από την οποία θα περάσει η διαμόρφωση της εναλλακτικής πολιτικής της για το αύριο. Για τις Αριστερές νεολαίες, πιστεύουμε, η κοινή δράση και ο διάλογος πρέπει να αποτελεί μια συναρπαστική διαδικασία μέσα από την οποία ο αφορισμός και οι κούφιες επαναστατικές φράσεις θα αντικαθίστανται από την πείρα και τη γνώση, ο φανατισμός από την ευαισθησία και τη λογική, η παγίδευση στο χθεσινό λάθος από την αναζήτηση του σημερινού ορθού το οποίο θα αποτελεί τη δική της, ξεχωριστή, συνεισφορά στο μέλλον.

70. Για την εργαζόμενη νεολαία: Η εργαζόμενη νεολαία δεν πρέπει να προσεγγίζεται ως ανεξάρτητο τμήμα από τους άλλους εργαζόμενους. Χρειάζεται, όμως, ιδιαίτερη δουλειά ώστε να μπολιαστεί με τις μεγάλες αξίες του εργατικού και λαϊκού κινήματος, της αλληλεγγύης, της συντροφικότητας, της οργάνωσης, της συλλογικότητας, της ανιδιοτέλειας, του αγώνα για τα άμεσα δικαιώματα και τα γενικότερα ταξικά συμφέροντα των εργαζομένων. Να δουν το σωματείο και την κάθε μαζική συλλογική οργάνωση όχι μόνο ως μέσο συλλογικής πάλης για τα καθημερινά προβλήματα αλλά και ως ταξικό σχολείο, ως πρωτογενή χώρο μέσα στον οποίο παράγεται και αναπαράγεται ο νέος πολιτισμός της εργατικής τάξης, των εργαζομένων, των εκμεταλλευομένων. Μια τέτοια προσέγγιση αυτού του τμήματος της εργατικής τάξης και των εργαζομένων, επιτρέπει να δημιουργηθούν οι καλύτερες προϋποθέσεις για την αλλαγή βάρδιας στο προλεταριάτο με αποφυγή λαθών του παρελθόντος και ταυτόχρονα να ισχυροποιούνται τα ταξικά αντισώματα που προστατεύουν από διάφορους κινδύνους ατομισμού, απογοήτευσης, ενσωμάτωσης, ναρκωτικών, παραίτησης.

71. Για τη σπουδάζουσα νεολαία: Η σπουδάζουσα νεολαία δεν αποτελεί ξεχωριστή τάξη και γενικά δεν μπορούμε να την εντάξουμε τμηματικά με βάση οικογενειακά στοιχεία -όσο και αν αυτά ασκούν τις επιδράσεις τους- σε κάποιες τάξεις. Όσο δεν μετέχει στην παραγωγική διαδικασία ώστε ανάλογα να ενταχθεί ταξικά, αποτελεί ένα ιδιόμορφο στρώμα ή ομάδα της κοινωνίας. Οι γενικότερες εξελίξεις στον οικονομικό, κοινωνικό, ιδεολογικό περίγυρο ασκούν τις επιδράσεις τους στη σπουδάζουσα νεολαία, άλλοτε με θετικό προωθητικό τρόπο και άλλοτε όχι. Η νεολαία, γενικά, δεν βολεύεται στα προκαθορισμένα πλαίσια που άλλοι ορίζουν για τη συμπεριφορά της και από την άποψη αυτή η ίδια από φύση και θέση καινοτόμα αποδέχεται τους καινοτόμους. Επειδή οι σκοπιμότητες και οι ανάγκες της καθημερινότητας δεν την επηρεάζουν το ίδιο όπως άλλες ηλικίες, εκφράζει με μεγαλύτερη ένταση τις αντιδράσεις της στην κοινωνική αδικία και στις ανισότητες, γι' αυτό και συμμετέχει με ξεχωριστό πάθος σε κινήματα που αιχμή στην πάλη τους έχουν την κοινωνική αδικία, τις ανισότητες.
Ύστερα από τις αρνητικές εξελίξεις στο παγκόσμιο κίνημα, η Αριστερά, προσπαθώντας να αντέξει στις πολυποίκιλες πιέσεις, περιορίστηκε σε έναν αυστηρό ιδεολογικό αμυντισμό στους χώρους της σπουδάζουσας νεολαίας. Ορισμένες δυνάμεις από το χώρο της Αριστεράς και σε έντονη αντιδικία μεταξύ τους, αντικατέστησαν τις λογικές και πρακτικές προσέγγισης των μαζικών χώρων, μαζί κι' αυτούς της σπουδάζουσας, με λογικές επαναστατικής γυμναστικής και στρατιωτικών σχηματισμών, που ούτε σε περιόδους επαναστατικών καταστάσεων δεν χρησιμοποιήθηκαν. Αυτές οι λογικές προσκρούουν στην αντικειμενική πραγματικότητα και πέρα από την ακύρωση πολύχρονων εμπειριών και πρακτικών δημιουργούν στρεβλή εικόνα για τους πρωτοπόρους η οποία αργά ή γρήγορα θα έχει τις αρνητικές επιπτώσεις της.

72. Ενωτικές πρωτοβουλίες στα ΑΕΙ, ΤΕΙ, στους χώρους δουλειάς: Η Αριστερά σήμερα μπορεί και πρέπει να ξεφύγει από τις αμυντικές περιχαρακώσεις της και να κάνει τολμηρό άνοιγμα στους χώρους της σπουδάζουσας. Η πρόταση για κοινή δράση και στους χώρους αυτούς ρίχνεται σε ένα γόνιμο έδαφος, ιδιαίτερα μετά την εμφάνιση όλων των αριστερών δυνάμεων στη Γένοβα. Η πρόταση για διάλογο μεταξύ των αριστερών κινήσεων στους χώρους αυτούς εναρμονίζεται με την αντικειμενική πραγματικότητα αλλά και με την ειλικρινή προσέγγιση της νεολαίας ότι λόγο για ζητήματα που βασανίζουν ολόκληρο το επαναστατικό κίνημα έχει και η σπουδάζουσα. Από την άποψη αυτή, πέρα από τις πρωτοβουλίες που παίρνονται για δημιουργία "ΧΩΡΟΥ διαλόγου και κοινής δράσης" σε διάφορες πόλεις και κλάδους, πρέπει με ειδική φροντίδα και προσοχή να αναπτυχθούν τέτοιες σ' όλες τις σχολές, στα ΑΕΙ και ΤΕΙ, σε χώρους δουλειάς.
Η ΚΕΔΑ καλεί τους νεολαίους που συμφωνούν με τους διακηρυκτικούς της στόχους να πρωτοστατήσουν για την κοινή δράση, τη συνεργασία όλων των αριστερών κινήσεων στο χώρο εργαζόμενης νεολαίας, στους χώρους της σπουδάζουσας. Δεν είναι εύκολη υπόθεση αλλά και δεν μπορεί να συνεχιστεί η σημερινή κατάσταση της διαπάλης, συχνά χωρίς αρχές, που παρατηρείται μέσα και στο χώρο της νεολαίας.

73. Για τον εθνικισμό, της θρησκοληψία: Η συντηρητικοποίηση στο επίπεδο της πολιτικής, της οικονομίας, επηρεάζει όλο το κοινωνικό εποικοδόμημα. Βλέπουμε να ξεφυτρώνουν σαν τα μανιτάρια διάφοροι φορείς και "δίκτυα" εθνικής, φυλετικής, θρησκευτικής "καθαρότητας", οι οποίοι μένουν, γενικά, στο απυρόβλητο αφού η Αριστερά -παρά τις προσπάθειες τμημάτων της ή μεμονωμένων στελεχών της- δεν μπορεί να συντονιστεί για να αντιμετωπιστούν πειστικά και χωρίς ταλαντεύσεις, αυταπάτες και επικίνδυνες θεωρίες για τους εργαζόμενους, τους λαούς. Βλέπουμε να δηλητηριάζονται, σχεδόν ανεμπόδιστα, εργατικές συνειδήσεις, αφού η Αριστερά δεν μπορεί να αρθρώσει έναν ηχηρό, δυναμικό κοινό λόγο, απέναντι σ' αυτούς που μιλάνε αφηρημένα για τη δήθεν υπεράσπιση του "κράτους-έθνους", με επιχειρήματα που παραπέμπουν στο μεγαλοϊδεατισμό και σε επικίνδυνο εθνικισμό, αυτόν που αξιοποιούν οι μεγάλες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις για την καντονοποίηση των Βαλκανίων, για το ξαναμοίρασμα του κόσμου. Δυνάμεις της Αριστεράς, για διάφορες αμφισβητούμενες συμμαχίες με πρόσωπα, εγκαταλείπουν ή αγνοούν επεξεργασίες και θέσεις τους για τον εθνικισμό που με μεγάλη σαφήνεια και κατηγορηματικότητα, τον συνέδεαν με "διχασμό του λαού, με τη διχόνοια και το μίσος, με τον επεκτατισμό, με την πολεμοκαπηλία, με το σοβινισμό" και υπογράμμιζαν: Ο εθνικισμός "είναι ένα επικίνδυνο φαινόμενο. Όπου αφεθεί και αναπτυχθεί μόνο συμφορές σημαίνει".
Μηχανισμοί και παραμηχανισμοί, οι στόχοι των οποίων είναι αδιευκρίνιστοι δημόσια, επιχειρούν να μας κάνουν να εγκαταλείψουμε τον ορθολογισμό και να δεχτούμε το "πίστευε και μη ερεύνα". Όταν προτείνουμε κριτική και πολιτική αντιπαράθεση με τέτοια φαινόμενα δεν παροτρύνουμε να τα βάλουμε με τα αγνά πατριωτικά αισθήματα του λαού, ούτε με την πίστη εκατομμυρίων ανθρώπων. Αυτό θα ήταν πολιτική αποκοτιά στην καθημερινή πρακτική δράση. Η σύγκρουση των δυο βασικών φιλοσοφικών ρευμάτων δεν είναι σύγκρουση μιας μέρας. Είναι σύγκρουση επιστήμης και άγνοιας και θα διαρκέσει πολύ. Μ' αυτούς όμως που πρέπει να τα βάζουμε και να μην υποστείλουμε τη σημαία της κριτικής, είναι οι διάφοροι ψευτοπατριώτες οι οποίοι τάχα εναντιώνονται στον ιμπεριαλισμό ενώ στην πραγματικότητα, συνειδητά ή όχι, παίζουν το παιχνίδι του. Μ' αυτούς που πρέπει να τα βάζουμε είναι οι σύγχρονοι Γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριτές, που ξανασταυρώνουν καθημερινά το Χριστό και μάλιστα στο όνομά του!

74. Για τις "διαφορές" εκκλησίας-κράτους: Με το Χριστόδουλο ή με το Σημίτη; ΄Ένα τέτοιο προπαγανδιστικό δίλημμα φαίνεται να διαμορφώνεται την τελευταία περίοδο στη χώρα μας, με αφορμή το θέμα των ταυτοτήτων. Ζητήματα που θα έπρεπε να είχαν λυθεί εδώ και πολλές δεκαετίες έμειναν άλυτα γιατί αυτό επέβαλε ο συμβιβασμός μεταξύ αστικής τάξης και κοτζαμπάσηδων μετά την επανάσταση του '21, για να εξοβελιστεί ο "Ανώνυμος Έλληνας" και οι αλήθειες του να καούν στην πυρά των συμβιβασμών που παγιώθηκαν διαχρονικά. Η Αριστερά δεν μπορεί να σύρεται πίσω από τέτοια διλήμματα στο όνομα των όποιων σκοπιμοτήτων ή, το χειρότερο, για να μη διαταράξει σχέσεις με κύκλους και κυκλώματα. Η Αριστερά, κομμουνιστική και μη, με σύνεση αλλά και σταθερότητα αντιτάχθηκε στη θρησκοληψία πληρώνοντας, συχνά, ακριβό τίμημα. Με τις ευλογίες της επίσημης ηγεσίας της εκκλησίας, με την ευλογία διάφορων εμπόρων των θρησκευτικών αισθημάτων του λαού μας, εκτελέστηκαν χιλιάδες μέλη και στελέχη του ΚΚΕ, αριστεροί, προοδευτικοί άνθρωποι, ενώ σπουδαίοι διανοητές της πατρίδας μας υπέστησαν τις πρακτικές συνέπειες των διαφόρων αφορισμών.
Οφείλουμε να αντιπαλέψουμε, με επιχειρήματα την άγνοια και την κωμωδία για τα "666" και τα άλλα φαιδρά που μας γελοιοποιούν διεθνώς. Να αντιπαλέψουμε με επιχειρήματα και στοιχεία τα ανιστόρητα που ακούγονται ότι η ορθοδοξία είναι συνυφασμένη με τον ελληνισμό. Με ποιον ελληνισμό; Ξέρουμε όλοι σ' αυτόν τον τόπο ποιο ρόλο έπαιξε πάντα το ιερατείο απέναντι στον αγώνα του λαού μας για κοινωνική πρόοδο, απέναντι στους κομμουνιστές, στους αριστερούς, στους προοδευτικούς ανθρώπους. Ποιο ρόλο έπαιξε στην κατοχή και τον εμφύλιο, πιο ρόλο έπαιξε κατά τη διάρκεια της χούντας, που όταν τα καλύτερα παιδιά του λαού στέναζαν στα ξερονήσια και στις φυλακές, κάποιοι βολεύονταν στις "χρυσοπηγές" τους και ισχυρίζονται, σήμερα, ότι δεν αντιλήφθηκαν τι γίνονταν τότε στη Μπουμπουλίνας και στα άλλα κολαστήρια!
Η ΚΕΔΑ, χωρίς να επιλέγει τη γραμμή ρήξης με τα αγνά θρησκευτικά αισθήματα του λαού μας, αυτά τα αισθήματα και την άγνοια που εκμεταλλεύονται οι διάφοροι αγύρτες, διατυπώνει τις θέσεις της που αφορούν στις σχέσεις κράτους-εκκλησίας:
Χωρισμός κράτους-εκκλησίας.
Η εκκλησία δεν μπορεί να είναι χώρος κομματικής αντιπαράθεσης που μετατρέπει τους κληρικούς και τις εκκλησίες, τους καλόγερους και τα μοναστήρια σε κομματικούς, εκλογικούς μηχανισμούς.
Η εκκλησιαστική περιουσία ανήκει στον ελληνικό λαό.
Να καταργηθεί η μεταξική νομοθεσία περί προσηλυτισμού και η υποχρεωτική κατήχηση στο στρατό.
Να πάψει η κυριαρχία της σκοταδιστικής λογικής που υποχρεώνει τα παιδιά να μαθαίνουν τα θρησκευτικά της αρεσκείας της ελληνικής ορθόδοξης εκκλησίας και όχι, όπως θα ήταν το σωστό εκπαιδευτικά, να μαθαίνουν την ιστορία των θρησκειών.
Να καταργηθεί η υποχρέωση στο θρησκευτικό όρκο. Ο θρησκευτικός όρκος είναι διαστρέβλωση του δόγματος, υπηρετεί συγκεκριμένες σκοπιμότητες και σε τελική ανάλυση συνιστά μια μεγάλη υποκρισία.
Ο πολιτικός γάμος πρέπει να είναι υποχρεωτικός και η πολιτεία να μεριμνά ώστε να μην μπορεί η εκκλησία να εκβιάσει κανέναν πολίτη και για το ζήτημα αυτό και για το ζήτημα της βάφτισης και για το ζήτημα της κηδείας. Τα μακάβρια περιστατικά γύρω από τέτοια ζητήματα δεν σχετίζονταν με την τήρηση, τάχα, του λόγου του Χριστού, όπως ισχυρίζονταν διάφοροι μεγαλοσχήμονες ρασοφόροι, αλλά σχετίζονταν με οικονομικά συμφέροντα!
Να προστατεύεται η ελευθερία θρησκευτικής επιλογής Αν κάποιοι πιστοί κάποιου δόγματος, μόνοι τους, με τη θέλησή τους και με δικά τους χρήματα, επιθυμούν να δημιουργήσουν χώρους στους οποίους θα διαδηλώνουν την πίστη τους, τις μεταφυσικές τους ανησυχίες χωρίς παραβίαση ποινικών διατάξεων, να μην παρεμποδίζονται.
Αυτά τα ζητήματα, πιστεύουμε, έπρεπε και πρέπει να μπουν για συζήτηση. Αυτά πρέπει να συγκεντρώσουν την προσοχή των εργαζομένων στην καθημερινή πάλη για τα δικαιώματά τους και όχι τα ψευτοδιλήμματα και οι αδιευκρίνιστες, ακόμα, σκοπιμότητες που υπηρετούν. Εκεί πρέπει να εστιαστεί η προσοχή του κινήματος και αν είναι να υπάρξει πολιτική, ιδεολογική αναμέτρηση να υπάρξει. Πάνω όμως σε σοβαρά και κρίσιμα ζητήματα και όχι αναμέτρηση "περί όνου σκιάς" με πιθανό αποτέλεσμα έναν νέο συμβιβασμό που θα συναρτάται με τα κονδύλια του τρίτου κοινοτικού πακέτου…

Οκτώβρης 2001
Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΤΗΣ ΚΕΔΑ